Het kraantjeswater smaakt en ruikt hier naar schimmel, en soms een beetje naar chloor. Aanvankelijk ging ik op zoek naar de schimmelhaard in badkamer en keuken, maar na een tijd heb ik beseft dat het dat water zelf was dat zo rook. Potchefstroom heeft dan wel een Blue Drop-label voor kwaliteitsvol water, maar ik ben toch blij met het aparte kraantje voor geurloos water dat in de keuken is geïnstalleerd.
Het belang van gewoon water wordt hier trouwens zwaar onderschat. Gewoon simpel spuitwater vind je moeilijker dan in België en tijdens de lunch zie je vooral grote cola's, cream soda's (groene mierzoete limonade, niet te drinken) of rock shandy's (limonade met spuitwater). In het eethuis op de campus en het studentencentrum is zelfs geen apart spuitwater te krijgen en ook het water in Thelma's drinkbus is na een dagje school telkens vervangen door kersensap of nectar.
Aan het kraantjeswater zit een reukje en aan het spuitwater zit haast altijd een smaakje: aardbei, litchi, papaya, appel, druif ... Het staat subtiel vermeld op de fles zodat je geheel onwetend de grootste rommel koopt. Vandaar dat we ooit onze dorst hebben moeten lessen met warmgeworden aardbeienwater toen we lichtjes verdwaald waren op zoek naar de kinderboerderij, en daardoor had ik ook bijna litchiwater meegegrist uit een tankstation op de terugweg van Bloemfontein.
Onze huisgenoot/bioloog Niels zegt dat Zuid-Afrika over tien jaar al in grote problemen zal raken door een nijpend tekort aan water, maar daar lijkt niemand zich voorlopig veel van aan te trekken. Rugbypleinen, grasmatten, gazonnen en bloemenperken worden hier overvloedig besproeid, lekkende kranen en toiletten lijken geen prioriteit en onze huisgenoot Johan staat met plezier een uurtje met een spuitende tuinslang in de hand de dingen te groeten.
Dit is een tweede postje in een reeks over dagelijkse bedenkingen
zoals ik er nog honderden heb. Ik spaar ze niet op voor één
onsamenhangende blogpost en laat ze niet oud worden op mijn eigen pc,
maar geef ze af en toe eens tussendoor onder de titel 'Het
Zuid-Afrikaanse ondermaanse'.
donderdag 29 november 2012
woensdag 28 november 2012
Thelmataal (14): A real asjassie
In de twee weken waarin mijn ouders bij ons in Potchefstroom waren, was Thelma een echt schatje. Ondeugend, dat wel, een vlegelke met wat streken, een echt 'asjassie' (deugniet), maar lief en ontwapenend, en meestal redelijk gehoorzaam. Eerst was ze helemaal overdonderd door het reuzegeschenk in opa-en-omavorm dat we hadden laten overkomen, en kroop ze bij hen op schoot, genoot ze van de knuffels, de aandacht, de cadeautjes, de oude en nieuwe verhalen.
Later kwamen er wat meer krachtmetingen bij, keek ze hoever ze kon gaan, waar de grenzen lagen, maar alles bleef binnen de perken. Oma overtuigen voor een extra snoepje of een kom Choco Pops toen haar favoriete Weet-Bix nog niet op was; opa overhalen om onaangekleed, met pamper en tuut mee naar beneden te gaan; erop staan dat zij naast oma mocht zitten in de auto, want oma had dat beloohoofd.
Een duidelijke 'nee' is vaak de katalysator. Ik had mandarijntjes gesneden en ontpit, maar er was een pitje blijven zitten. Thelma spuwde het stuk uit en mocht het van mij in de vuilbak gooien. Wat ze uitermate tof vond en daarom ook het volgende 'billetje' na één keer kauwen de vuilbak inkegelde. Waarop ik natuurlijk kordaat zei dat ze dat niet mocht doen, dat we geen eten weggooien en dat ik dat niet meer wou zien, en zij in één beweging haar hele schaaltje vol ontpitte en doorgesneden mandarijntjes de vuilbak inkieperde. Zo gaat dat met duidelijke grenzen stellen aan een tweejarige. Ze besefte uiteindelijk wel wat ze had gedaan en als zoenoffer heeft ze haar tweede mandarijn braaf naarbinnen gespeeld.
Maar sinds maandag gaat Thelma weer naar Asjassies, en we zullen het geweten hebben. Soep uitsmeren op tafel, haar lepel op de grond gooien, flesje omgekeerd houden, hartverscheurend huilen om papa terwijl ik haar meestal probleemloos in bed krijg, huilen om dit, en huilen om dat. Gelukkig tussen het vrolijke play dough'en en de waterspelletjes door, maar toch.
Gisteravond net voor bedtijd wou ze haar stoeltje overal mee naartoe nemen om erop te klimmen: bij het grote bed voor een verhaal (oké), bij de lavabo om haar tanden te poetsen (oké), bij haar bed in haar slaapkamer (niet oké). Een stoeltje dat eigenlijk te zwaar is voor haar om het huis door te dragen, waar ze in de deuropening net niet over struikelde, waarvan ze mij dan de schuld gaf, en ga zo maar door. Haar hele lijf tot een boogje gekruld, horizontale grondoefeningen, en schreeuwen maar. Het schaap.
Vanmorgen weer van dat. Om twintig over zeven nog diep in slaap, gewekt iets voor half acht (te laat dus), aangemaand om kleren aan te doen en haar fles te drinken, maar o wee, ik had (zoals altijd) haar fles gehaald, en niet Bernard. En 'pahapa moehoet mijhijn flehesje halen! Niet mama!' Bernard ging even mee in haar grillen en stapte de kamer buiten met het flesje en meteen weer binnen, maar hij zal toch vroeger moeten opstaan om Thelma om te tuin te leiden. Hij deed later de oefening nog eens opnieuw met meer tijd tussen buiten- en binnengaan, maar noppes. Weet-Bix zou het worden en geen fles, tot ze tijdens het aankleden dan toch weer jammerde om haar fles. Het schaap.
Vanavond verliep beter, alleen het ein-de-lo-ze treuzelen was er weer bij. Een uur om van boven naar beneden te gaan. Onze aanmaningen negeren, oud speelgoed plotseling herontdekken, nog iets op een andere plaats willen zetten, op elke trede blijven stilstaan, vragen om haar naar beneden te dragen, tot je dat effectief ook wil doen, en dan heel verontwaardigd of onthutst weigeren. Oh boy.
Ik vraag me af waardoor dat komt, maar dat het schoolregime er voor iets tussenzit, staat in elk geval vast. Komt het doordat ze daar de helft minder slaapt dan tijdens haar super-de-luxe middagdut thuis, komt het doordat ze zoveel prikkels krijgt of foute voorbeelden ziet, of komt het doordat ze daar moet luisteren en gehoorzamen en dan thuis de boel wat op stelten probeert te zetten? Of alles samen?
En oh, on a completely different note: de Afrikaanse 'dubbele nie' is gearriveerd: 'de krokodil bijt nie in mijn bil nie!', 'ik wil nie slapen nie!', en 'moenie mij kriebelen nie!'. Het schatje.
Later kwamen er wat meer krachtmetingen bij, keek ze hoever ze kon gaan, waar de grenzen lagen, maar alles bleef binnen de perken. Oma overtuigen voor een extra snoepje of een kom Choco Pops toen haar favoriete Weet-Bix nog niet op was; opa overhalen om onaangekleed, met pamper en tuut mee naar beneden te gaan; erop staan dat zij naast oma mocht zitten in de auto, want oma had dat beloohoofd.
Een duidelijke 'nee' is vaak de katalysator. Ik had mandarijntjes gesneden en ontpit, maar er was een pitje blijven zitten. Thelma spuwde het stuk uit en mocht het van mij in de vuilbak gooien. Wat ze uitermate tof vond en daarom ook het volgende 'billetje' na één keer kauwen de vuilbak inkegelde. Waarop ik natuurlijk kordaat zei dat ze dat niet mocht doen, dat we geen eten weggooien en dat ik dat niet meer wou zien, en zij in één beweging haar hele schaaltje vol ontpitte en doorgesneden mandarijntjes de vuilbak inkieperde. Zo gaat dat met duidelijke grenzen stellen aan een tweejarige. Ze besefte uiteindelijk wel wat ze had gedaan en als zoenoffer heeft ze haar tweede mandarijn braaf naarbinnen gespeeld.
Maar sinds maandag gaat Thelma weer naar Asjassies, en we zullen het geweten hebben. Soep uitsmeren op tafel, haar lepel op de grond gooien, flesje omgekeerd houden, hartverscheurend huilen om papa terwijl ik haar meestal probleemloos in bed krijg, huilen om dit, en huilen om dat. Gelukkig tussen het vrolijke play dough'en en de waterspelletjes door, maar toch.
Gisteravond net voor bedtijd wou ze haar stoeltje overal mee naartoe nemen om erop te klimmen: bij het grote bed voor een verhaal (oké), bij de lavabo om haar tanden te poetsen (oké), bij haar bed in haar slaapkamer (niet oké). Een stoeltje dat eigenlijk te zwaar is voor haar om het huis door te dragen, waar ze in de deuropening net niet over struikelde, waarvan ze mij dan de schuld gaf, en ga zo maar door. Haar hele lijf tot een boogje gekruld, horizontale grondoefeningen, en schreeuwen maar. Het schaap.
Vanmorgen weer van dat. Om twintig over zeven nog diep in slaap, gewekt iets voor half acht (te laat dus), aangemaand om kleren aan te doen en haar fles te drinken, maar o wee, ik had (zoals altijd) haar fles gehaald, en niet Bernard. En 'pahapa moehoet mijhijn flehesje halen! Niet mama!' Bernard ging even mee in haar grillen en stapte de kamer buiten met het flesje en meteen weer binnen, maar hij zal toch vroeger moeten opstaan om Thelma om te tuin te leiden. Hij deed later de oefening nog eens opnieuw met meer tijd tussen buiten- en binnengaan, maar noppes. Weet-Bix zou het worden en geen fles, tot ze tijdens het aankleden dan toch weer jammerde om haar fles. Het schaap.
Vanavond verliep beter, alleen het ein-de-lo-ze treuzelen was er weer bij. Een uur om van boven naar beneden te gaan. Onze aanmaningen negeren, oud speelgoed plotseling herontdekken, nog iets op een andere plaats willen zetten, op elke trede blijven stilstaan, vragen om haar naar beneden te dragen, tot je dat effectief ook wil doen, en dan heel verontwaardigd of onthutst weigeren. Oh boy.
Ik vraag me af waardoor dat komt, maar dat het schoolregime er voor iets tussenzit, staat in elk geval vast. Komt het doordat ze daar de helft minder slaapt dan tijdens haar super-de-luxe middagdut thuis, komt het doordat ze zoveel prikkels krijgt of foute voorbeelden ziet, of komt het doordat ze daar moet luisteren en gehoorzamen en dan thuis de boel wat op stelten probeert te zetten? Of alles samen?
En oh, on a completely different note: de Afrikaanse 'dubbele nie' is gearriveerd: 'de krokodil bijt nie in mijn bil nie!', 'ik wil nie slapen nie!', en 'moenie mij kriebelen nie!'. Het schatje.
dinsdag 27 november 2012
Het Zuid-Afrikaanse ondermaanse (1): tanken
Weet je wat grappig is? In een benzinestation word je hier nog bediend. En als je 'fill it up, please' vraagt, vullen ze je tank tot het laatste druppeltje om je net dat ietsje meer te kunnen verkopen. Dat het een hele tijd duurt, al dat gepriegel om er nog vijf druppels bij te krijgen tot de tank net overloopt, maakt niets uit, als je tank maar vol is. Want een beetje vol bestaat niet.
Dit is een eerste postje in een reeks over dagelijkse bedenkingen zoals ik er nog honderden heb. Ik spaar ze niet op voor één onsamenhangende blogpost en laat ze niet oud worden op mijn eigen pc, maar geef ze af en toe eens tussendoor onder de titel 'Het Zuid-Afrikaanse ondermaanse'.
Dit is een eerste postje in een reeks over dagelijkse bedenkingen zoals ik er nog honderden heb. Ik spaar ze niet op voor één onsamenhangende blogpost en laat ze niet oud worden op mijn eigen pc, maar geef ze af en toe eens tussendoor onder de titel 'Het Zuid-Afrikaanse ondermaanse'.
zondag 25 november 2012
zaterdag 24 november 2012
Pilanesberg
En toen gingen we samen met mijn ouders naar het wildpark Pilanesberg met als gids en chauffeur onze house lady Annette a.k.a. ex-prof Engelse literatuur a.k.a. ex-vicerector van de NWU a.k.a. huidige directeur Internationale Relaties van de universiteit a.k.a. Oma'Nette, en werden we teruggereden door de nieuwe burgemeester van Potchefstroom. U leest het goed. De laatste nacht van ons verblijf daar in dat wildpark is onze, overigens voortreffelijke, gids en chauffeur tot burgemeester verkozen van Potchefstroom, een stad met ongeveer 350.000 inwoners.
Er waren al lang politieke spanningen in de gemeenteraad en de week voordien hadden ANC-schepenen een motion of no confidence ingediend tegen de huidige zwarte ANC-burgemeester, die van fraude en misbruik allerhande werd verdacht. Ze wilden hem laten vervangen door een ander lid van de ANC. Wat ze echter niet wisten, was dat de oppositiepartij Democratic Alliance in het geniep voor een tegenkandidaat had gezorgd, die uiteindelijk met 20 stemmen tegen 19 is verkozen.
En reed Annette ons niet rond in Pilanesberg, dan waren er zelfs 21 stemmen geteld ... Ze wist dat de woelige marathonvergadering van de week ervoor zou worden voortgezet zonder haar aanwezigheid, ze hield haar iPhone de hele avond in de gaten, maar dat het zo'n vaart zou lopen, had ze niet gedacht. Anders was ons geleide tripje wellicht ook in het water gevallen ... De publiekstribune zat rond middernacht bomvol en er steeg applaus op vanop alle banken toen haar verkiezing bekend gemaakt werd. Apart gevoel wellicht voor iemand die ons de hele dag wegwijs had gemaakt in de verschillende soorten antilopes en andere vreemde vogels.
Dat Annette de oppositie heeft weten te verenigen, verbaast ons niet. We hadden al van alle kanten zoveel goeds over haar gehoord. Ze straalt een natuurlijke autoriteit uit, heeft mensenkennis en levenswijsheid vergaard in haar voorbije leven en carrières, combineert humor met een gezond cynisme, zit in talrijke raden van bestuur, zorgt voor charity voor armblanke die met 130 euro staatspensioen moeten rondkomen, steunt haar vijf zwarte huisbedienden en hun kinderen waar ze kan, wil haar liefde voor Zuid-Afrika met iedereen delen en wil ervoor strijden om de corruptie het land uit te helpen en de zaken grondig en met een langetermijnvisie aan te pakken.
Haar partij is zeer gekant tegen president Zuma die bekend staat om zijn corruptie, genoemd wordt in een verkrachtingszaak en niet alleen zijn middelbaar niet heeft afgerond, maar zelfs zijn lagere school niet heeft beëindigd. Hij blijft enkel aan de macht door de historische erfenis van Mandela en zijn kennis van het doen en laten van haast alle ANC-partijleden.
Het voelde bijzonder raar, zo zei ze, om uit de handen van de vorige burgemeester de sleutels van zijn kantoor te krijgen, voorgesteld te worden aan de staff en meteen een wagen met kogelvrije ruiten, een chauffeur en lijfwacht te krijgen. Niet dat ze schrik heeft voor fysieke dreigementen: 'it will be a purely political threat'. 'Interesting times coming ahead', zo stelt ze ook, en 'it was a very very eventful day', toen ze de eerste keer terug thuis kwam. Blijkbaar heeft de overgang ook op nationaal niveau heel wat DA-hoop en ANC-alertheid gecreëerd.
Mijn ouders deelden een chalet met haar en wisten niet wat er aan de hand was woensdagnacht. Ze heeft de laatste nacht van ons verblijf daar ge-sms't en getelefoneerd, gaf 's ochtends al een radio-interview, werd op de terugweg gebeld door de DA-leider Helen Zille, en werd aan de kant van de weg nog eens geïnterviewd voor de radio over de gang van zaken en haar beleidsvisie. Diezelfde avond kwam ze op het regionale televisienieuws (en de regio's zijn hier groot!) en de dag erna stond ze op het voorblad van twee kranten. Thelma begreep niet goed wat er aan de hand was met haar Oma'Nette, die plotseling zowel op tv verscheen als naast haar fier stond mee te kijken.
Het ANC heeft een minuut na haar verkiezing al een motion of no confidence ingediend tegen haar. Haar mandaat loopt wellicht ook maar voor een drietal maanden, precies de rest van ons verblijf hier, maar het kan ook worden verlengd. Ze is zelf in elk geval overtuigd dat ze op die tijd de toon kan zetten, is van plan om de bekwame members of the municipal committee van het ANC opnieuw te benoemen, mensen te verzoenen en enkel de rotte appels weg te werken. Ze hoopt op drie maanden tijd het verschil te maken en haar mandaat te verlengen als eerste vrouwelijke burgemeester van Potchefstroom en eerste DA-burgemeester van het land (als ik me niet vergis).
Een groot contrast, dat hele politieke schouwspel, met onze eindeloze ritten door het wildpark. The Big Five hebben we niet gezien: enkel neushoorns en olifanten in alle soorten en maten, geen leeuw, luipaard of buffel. Maar de zebra's ver weg en heel dichtbij, de giraffen ver weg en ook zo dichtbij, de eenzame krokodil, de nijlpaarden, de water-, bos- en springbokken, bavianen, jakhals, zeearenden, wrattenzwijnen, impala's, kudu's, gnoes, maraboes, secretarisvogels enzovoort compenseerden dat moeiteloos.
Wat ik zeker ga onthouden: de twee zwart-geel-rode vogeltjes die zaten te kwelen op de rug van een zebra, het nijlpaard dat voor onze neus (we zaten in een hide waarin het ons niet goed kon zien) om zijn as rolde in het water en zijn keikoddige poten en roze buik liet zien, de optocht van zes wrattenzwijnen met de moeder vooraan, de vier kleintjes in het midden en de vader achteraan met hun dunne staartjes kaarsrecht in de lucht, de babyzebra en het wrattenbiggetje van ik schat een paar dagen oud, de gigantische olifantenstier die zijn ene achterpoot voor de andere schoof en zijn slurf op zijn slagtand legde voor de foto ...
En ook de uitgestrekte landschappen, het onweer dat de ongebruikelijke 39 graden brak zodat er nog een twintigtal graden overbleven, de heerlijke braais met mijn ouders en Annette (vis en papillotte met courgette, scampi, kerstomaat; kip en papillotte met olijven en citroen), de aapjes die de suikertjes kwamen stelen in het restaurant waar we bij aankomst iets aten, Thelma in het grote zwembad waar 's nachts de kikkers in kwaakten ... Mijn eerste echte dagen vakantie hier waren uitermate geslaagd, al voelt elk weekend hier als vakantie aan.
Over tien dagen gaan we twee weken naar Kaapstad en neem ik ook een paar dagen vrij voor mijn archiefwerk begint en daarna pikken we in Johannesburg twee vrienden op uit België om hier -- in de zomervakantie -- kerstmis, mijn verjaardag en oudejaar te vieren. Nog zo'n paradox: kerstbomen, poedersneeuw, elanden, slingers, kerstmutsen en kerstlichtjes in een land waar het stilaan elke dag een graad of dertig is, waar alles in bloei staat, waar ze smeken om de tropische 'donderstormen' die de watervoorraad van het volgende jaar moeten aanvullen.
Er waren al lang politieke spanningen in de gemeenteraad en de week voordien hadden ANC-schepenen een motion of no confidence ingediend tegen de huidige zwarte ANC-burgemeester, die van fraude en misbruik allerhande werd verdacht. Ze wilden hem laten vervangen door een ander lid van de ANC. Wat ze echter niet wisten, was dat de oppositiepartij Democratic Alliance in het geniep voor een tegenkandidaat had gezorgd, die uiteindelijk met 20 stemmen tegen 19 is verkozen.
En reed Annette ons niet rond in Pilanesberg, dan waren er zelfs 21 stemmen geteld ... Ze wist dat de woelige marathonvergadering van de week ervoor zou worden voortgezet zonder haar aanwezigheid, ze hield haar iPhone de hele avond in de gaten, maar dat het zo'n vaart zou lopen, had ze niet gedacht. Anders was ons geleide tripje wellicht ook in het water gevallen ... De publiekstribune zat rond middernacht bomvol en er steeg applaus op vanop alle banken toen haar verkiezing bekend gemaakt werd. Apart gevoel wellicht voor iemand die ons de hele dag wegwijs had gemaakt in de verschillende soorten antilopes en andere vreemde vogels.
Dat Annette de oppositie heeft weten te verenigen, verbaast ons niet. We hadden al van alle kanten zoveel goeds over haar gehoord. Ze straalt een natuurlijke autoriteit uit, heeft mensenkennis en levenswijsheid vergaard in haar voorbije leven en carrières, combineert humor met een gezond cynisme, zit in talrijke raden van bestuur, zorgt voor charity voor armblanke die met 130 euro staatspensioen moeten rondkomen, steunt haar vijf zwarte huisbedienden en hun kinderen waar ze kan, wil haar liefde voor Zuid-Afrika met iedereen delen en wil ervoor strijden om de corruptie het land uit te helpen en de zaken grondig en met een langetermijnvisie aan te pakken.
Haar partij is zeer gekant tegen president Zuma die bekend staat om zijn corruptie, genoemd wordt in een verkrachtingszaak en niet alleen zijn middelbaar niet heeft afgerond, maar zelfs zijn lagere school niet heeft beëindigd. Hij blijft enkel aan de macht door de historische erfenis van Mandela en zijn kennis van het doen en laten van haast alle ANC-partijleden.
Het voelde bijzonder raar, zo zei ze, om uit de handen van de vorige burgemeester de sleutels van zijn kantoor te krijgen, voorgesteld te worden aan de staff en meteen een wagen met kogelvrije ruiten, een chauffeur en lijfwacht te krijgen. Niet dat ze schrik heeft voor fysieke dreigementen: 'it will be a purely political threat'. 'Interesting times coming ahead', zo stelt ze ook, en 'it was a very very eventful day', toen ze de eerste keer terug thuis kwam. Blijkbaar heeft de overgang ook op nationaal niveau heel wat DA-hoop en ANC-alertheid gecreëerd.
Mijn ouders deelden een chalet met haar en wisten niet wat er aan de hand was woensdagnacht. Ze heeft de laatste nacht van ons verblijf daar ge-sms't en getelefoneerd, gaf 's ochtends al een radio-interview, werd op de terugweg gebeld door de DA-leider Helen Zille, en werd aan de kant van de weg nog eens geïnterviewd voor de radio over de gang van zaken en haar beleidsvisie. Diezelfde avond kwam ze op het regionale televisienieuws (en de regio's zijn hier groot!) en de dag erna stond ze op het voorblad van twee kranten. Thelma begreep niet goed wat er aan de hand was met haar Oma'Nette, die plotseling zowel op tv verscheen als naast haar fier stond mee te kijken.
Het ANC heeft een minuut na haar verkiezing al een motion of no confidence ingediend tegen haar. Haar mandaat loopt wellicht ook maar voor een drietal maanden, precies de rest van ons verblijf hier, maar het kan ook worden verlengd. Ze is zelf in elk geval overtuigd dat ze op die tijd de toon kan zetten, is van plan om de bekwame members of the municipal committee van het ANC opnieuw te benoemen, mensen te verzoenen en enkel de rotte appels weg te werken. Ze hoopt op drie maanden tijd het verschil te maken en haar mandaat te verlengen als eerste vrouwelijke burgemeester van Potchefstroom en eerste DA-burgemeester van het land (als ik me niet vergis).
Een groot contrast, dat hele politieke schouwspel, met onze eindeloze ritten door het wildpark. The Big Five hebben we niet gezien: enkel neushoorns en olifanten in alle soorten en maten, geen leeuw, luipaard of buffel. Maar de zebra's ver weg en heel dichtbij, de giraffen ver weg en ook zo dichtbij, de eenzame krokodil, de nijlpaarden, de water-, bos- en springbokken, bavianen, jakhals, zeearenden, wrattenzwijnen, impala's, kudu's, gnoes, maraboes, secretarisvogels enzovoort compenseerden dat moeiteloos.
Wat ik zeker ga onthouden: de twee zwart-geel-rode vogeltjes die zaten te kwelen op de rug van een zebra, het nijlpaard dat voor onze neus (we zaten in een hide waarin het ons niet goed kon zien) om zijn as rolde in het water en zijn keikoddige poten en roze buik liet zien, de optocht van zes wrattenzwijnen met de moeder vooraan, de vier kleintjes in het midden en de vader achteraan met hun dunne staartjes kaarsrecht in de lucht, de babyzebra en het wrattenbiggetje van ik schat een paar dagen oud, de gigantische olifantenstier die zijn ene achterpoot voor de andere schoof en zijn slurf op zijn slagtand legde voor de foto ...
En ook de uitgestrekte landschappen, het onweer dat de ongebruikelijke 39 graden brak zodat er nog een twintigtal graden overbleven, de heerlijke braais met mijn ouders en Annette (vis en papillotte met courgette, scampi, kerstomaat; kip en papillotte met olijven en citroen), de aapjes die de suikertjes kwamen stelen in het restaurant waar we bij aankomst iets aten, Thelma in het grote zwembad waar 's nachts de kikkers in kwaakten ... Mijn eerste echte dagen vakantie hier waren uitermate geslaagd, al voelt elk weekend hier als vakantie aan.
Over tien dagen gaan we twee weken naar Kaapstad en neem ik ook een paar dagen vrij voor mijn archiefwerk begint en daarna pikken we in Johannesburg twee vrienden op uit België om hier -- in de zomervakantie -- kerstmis, mijn verjaardag en oudejaar te vieren. Nog zo'n paradox: kerstbomen, poedersneeuw, elanden, slingers, kerstmutsen en kerstlichtjes in een land waar het stilaan elke dag een graad of dertig is, waar alles in bloei staat, waar ze smeken om de tropische 'donderstormen' die de watervoorraad van het volgende jaar moeten aanvullen.
maandag 19 november 2012
Ode aan mijn ouders
Ik ben weer dochter, en niet alleen moeder en lief en onderzoeker, want mijn ouders zijn sinds vorige zondag op bezoek. Een hele week al, en ik heb ze nog nooit zo gemist als nu. Het klinkt paradoxaal, maar zo voelt het. Nu weet ik pas hoe fijn het is om ze weer dichtbij te hebben, om over politiek en familie en wijn en de wereld te praten, en samen versteld te staan van Thelma's spraakwaterval, haar dansjes, haar ellenlange liedjes met zelfverzonnen woorden, haar spitsvondige opmerkingen. Om hen ons verleden hier voor te stellen, terwijl ze deel uitmaken van ons 'nu'.
Toen we vertrokken in Zaventem tweeënhalf maanden geleden, had ik het ook even lastig. De tranen prikten toen ik zag wat mijn ouders voor Thelma hadden meegebracht: een vierkant kleuterboekje met alle foto's van haar lievelingsplekjes bij oma en opa thuis. Haar badspeelgoed, haar lievelingsboekjes, de tomaatjes in de tuin, de paprika's waar ze aan ging ruiken, de okkernoten die ze samen met opa kraakt, en natuurlijk ook foto's van de hele familie. Het zat samen in een tasje met Thelma's favoriete Playmobilhondje en een plastieken Nijntje waar ze zo graag mee speelt, en toen ik dat zag, moest ik vechten tegen de tranen.
Het deed me wat, die kleine speelgoedjes waar Thelma zo aan gehecht was, als symbool voor de enorme band die ze heeft met haar grootouders. Het attente gebaar om een boekje samen te stellen met het verhaal van haar leven thuis, om samen in te bladeren als de herinneringen vervagen. Een boekje waar Thelma aanvankelijk niet zoveel in keek, omdat alles nog zo vers in haar geheugen lag, maar waar ze de laatste weken vaker om vroeg. Het deed me denken aan de oeverloze liefde die ik zelf altijd gekregen heb, en de steun en raad bij alles wat ik ondernam. Ook het project Zuid-Afrika. Mijn moeder had het moeilijk met mijn plannen, dat wel, maar ze wist dat ze me niet kon tegenhouden.
Het was een once in a lifetime experience die we niet mochten laten schieten, de kans om ergens anders te leven en te werken, in een cultuur die tegelijk vreemd en vertrouwd aanvoelt. De kans om ons leven in België eens vanop een afstand te bekijken, wat er goed zat en wat fout, wat we verkeerd inschatten en wat niet. De kans om nieuwe mensen te leren kennen, maar ook met z'n drieën wat dichter op elkaars vel te zitten. Ik ben blij dat ik er alles aan gedaan heb om die kans realiteit te laten worden, blij dat we het onzekere voor het zekere hebben gekozen, blij dat het hier tot dusver zo goed meevalt.
Tijdens alle voorbereidingen in augustus heb ik de emotionele kant van ons vertrek een beetje uit de weg geduwd. Want je weet toch niet wat er komt, en je moet van alles regelen, en zes maanden zijn zo voorbij, en er is Skype, en we krijgen bezoek, en zo'n sterke band vervaagt toch niet. En hier in Zuid-Afrika kwam er ook van alles op ons af, is elke week weer anders, ben ik nieuw onderzoek gestart en maken we ons nieuwe gewoontes eigen, zijn we blij om tussendoor te kunnen bloggen en skypen, om dan voort te gaan met de orde van de dag, die dringend geplukt moet worden.
En dan zijn plots je ouders hier, maken ze deel uit van de alledaagsheid, en staat je vorige leven even on hold. Ik ging nog wel werken de voorbije week, maar ik had veel meer zin om 's middags met hen op een terras te zitten, om hun interactie met Thelma gade te slaan, om samen te winkelen, of over koetjes en kalfjes te praten in een eindeloos Skypegesprek van topkwaliteit. En dat ga ik missen. Ik weet dat twee weken bij ons inwonen van een intensiteit is die we zelfs in België niet meemaken, maar ze hebben ondertussen wel een plek verworven in ons grote huis die leeg gaat aanvoelen na volgende week.
Toen we vertrokken in Zaventem tweeënhalf maanden geleden, had ik het ook even lastig. De tranen prikten toen ik zag wat mijn ouders voor Thelma hadden meegebracht: een vierkant kleuterboekje met alle foto's van haar lievelingsplekjes bij oma en opa thuis. Haar badspeelgoed, haar lievelingsboekjes, de tomaatjes in de tuin, de paprika's waar ze aan ging ruiken, de okkernoten die ze samen met opa kraakt, en natuurlijk ook foto's van de hele familie. Het zat samen in een tasje met Thelma's favoriete Playmobilhondje en een plastieken Nijntje waar ze zo graag mee speelt, en toen ik dat zag, moest ik vechten tegen de tranen.
Het deed me wat, die kleine speelgoedjes waar Thelma zo aan gehecht was, als symbool voor de enorme band die ze heeft met haar grootouders. Het attente gebaar om een boekje samen te stellen met het verhaal van haar leven thuis, om samen in te bladeren als de herinneringen vervagen. Een boekje waar Thelma aanvankelijk niet zoveel in keek, omdat alles nog zo vers in haar geheugen lag, maar waar ze de laatste weken vaker om vroeg. Het deed me denken aan de oeverloze liefde die ik zelf altijd gekregen heb, en de steun en raad bij alles wat ik ondernam. Ook het project Zuid-Afrika. Mijn moeder had het moeilijk met mijn plannen, dat wel, maar ze wist dat ze me niet kon tegenhouden.
Het was een once in a lifetime experience die we niet mochten laten schieten, de kans om ergens anders te leven en te werken, in een cultuur die tegelijk vreemd en vertrouwd aanvoelt. De kans om ons leven in België eens vanop een afstand te bekijken, wat er goed zat en wat fout, wat we verkeerd inschatten en wat niet. De kans om nieuwe mensen te leren kennen, maar ook met z'n drieën wat dichter op elkaars vel te zitten. Ik ben blij dat ik er alles aan gedaan heb om die kans realiteit te laten worden, blij dat we het onzekere voor het zekere hebben gekozen, blij dat het hier tot dusver zo goed meevalt.
Tijdens alle voorbereidingen in augustus heb ik de emotionele kant van ons vertrek een beetje uit de weg geduwd. Want je weet toch niet wat er komt, en je moet van alles regelen, en zes maanden zijn zo voorbij, en er is Skype, en we krijgen bezoek, en zo'n sterke band vervaagt toch niet. En hier in Zuid-Afrika kwam er ook van alles op ons af, is elke week weer anders, ben ik nieuw onderzoek gestart en maken we ons nieuwe gewoontes eigen, zijn we blij om tussendoor te kunnen bloggen en skypen, om dan voort te gaan met de orde van de dag, die dringend geplukt moet worden.
En dan zijn plots je ouders hier, maken ze deel uit van de alledaagsheid, en staat je vorige leven even on hold. Ik ging nog wel werken de voorbije week, maar ik had veel meer zin om 's middags met hen op een terras te zitten, om hun interactie met Thelma gade te slaan, om samen te winkelen, of over koetjes en kalfjes te praten in een eindeloos Skypegesprek van topkwaliteit. En dat ga ik missen. Ik weet dat twee weken bij ons inwonen van een intensiteit is die we zelfs in België niet meemaken, maar ze hebben ondertussen wel een plek verworven in ons grote huis die leeg gaat aanvoelen na volgende week.
woensdag 7 november 2012
Brood in Bloemfontein
Ik ben vandaag met een schat in mijn rugzak naar huis getroond. Een vers en stevig roggebrood, om het uitgewoonde woord 'kraakvers' eens niet te gebruiken, of het gruwelijke en vaak totaal misplaatste 'ovenvers'. Maar een roggebrood dus, zo eentje met bloem op en een gebarsten korst. Wat heb ik daar al naar verlangd in het Brits gekleurde Zuid-Afrika, waar je met enige moeite roggebrood uit plastiek kunt vinden, maar meestal genoegen moet nemen met wegwaaitoastbrood van twaalf in een dozijn. Zelfs geen 'afbakbaguettes' of broodjes die je in je eigen oven semi-vers kunt laten lijken.
Met een beetje geluk is het toastbrood hier bruin in plaats van wit, en met een beetje ongeluk zitten er dan weer wholegrains in, en dan bedoelen ze echt whole grains, niet geplet of vermalen, maar gewoon een keiharde graankorrel die je niet plat krijgt geknabbeld. Als dat brood dan nog eens getoast is, zakt de warme watte een beetje in en steken de graantjes ertussenuit. Donkerder brood met dikkere sneden heb je hier wel, maar alles is prefab, zit in plastiek, is verrijkt met weet-ik-welke mineralen en vitaminen en is een eeuwigheid houdbaar. En zuurdesem vind je soms, in pakjes van vijf sneden, waar de witte puntjes schimmel twee dagen later op staan te blinken.
Maar niet hier, in Bloemfontein. Hier, in het groezelige en lawaaierige Bloemfontein dat me meer aan Caïro doet denken dan aan Bloemen en Fonteinen, is er in de Waterfront Mall een doening die Picnic heet, en die me getipt was door mijn Duitse huisgenoot. Danku Niels, duizendmaal dank, want ik was er anders geheel onwetend voorbijgelopen. Ik heb er tussen mijn archiefwerk door belegde rogge- en speltboterhammen gegeten met gisteren geroosterde groenten, flinterdunne mozzarella en pesto, en vandaag gemarineerde artisjok en paprika, gekarameliseerde ui, basilicumblaadjes, spinazie en een fijn sneetje halfbelegen kaas. Kaas, alweer (zie onder), maar oh boy, wat heeft me dat gesmaakt.
Ik was in de zevende hemel. Supervriendelijke bediening, gezellige drukte, heerlijke koffie, vegetarische boterhammen met meer dan cheddar en tomaat, zicht op water dat baadde in het zonlicht, grote krijtborden aan de muur met de suggesties, én een déli-shop waar ze die broden ook nog eens verkopen, naast cupcakes en granenkoekjes, speciale kazen, artisjok in olijfolie en paprika in balsamico ... Het Walhalla!
En oké, het was in de shopping mall waar ze wel massa's bloemen en fonteinen hebben, waar de kerstballen hangen te blinken en de vloer zo glad en schoon is dat je ervan kunt eten, waar de gigantische keuze aan schoenen en kleren je snel weer buiten doet hollen, maar ik heb er toch maar fijn mijn archiefdag mee opgeleukt. Gisteren, vandaag, morgen en overmorgen weer. En zaterdag misschien nog even halt houden daar om een paar broden, kaas en délicatessen in te slaan.
De terrasjes, koffiehuisjes of sushi-bars die je in België vindt, vind je in Zuid-Afrika ook en mis ik niet, maar wat ik wel mis, is eerlijk eten. Eten waar niet overal gesmolten kaas in gefoefeld is, waar niet altijd frieten bij geserveerd worden, dat niet bestaat uit een uitgelezen selectie van gefrituurde inktvis, gefrituurde viscakes en gefrituurde scampi's, mét frieten, en dat net iets geïnspireerder is dan het enige gezonde alternatief: de Griekse salade die je hier overal kunt krijgen, maar die geserveerd wordt met de doorsneedressing die ook bij de frieten wordt gegeven en zonder brood, zodat je een uur later alweer honger hebt.
En vegetarische opties waar je een paar uur mee voortkunt, dat mis ik dus ook. Niet gewoon hetzelfde waaruit het vlees is weggelaten zonder enige vorm van compensatie, tenzij kaas, als er al zoiets op de kaart staat, maar verrassende, lekkere en gezonde veggie stuff. Ik ben dus een beetje ten node en een beetje uit luiheid weer vleeseter geworden, hoewel ik buitenshuis nog altijd de kaart afspeur naar de veggie opties.
Vleesvervangers zijn in een kleine stad als Potchefstroom haast niet te krijgen, tenzij je ook kaas tot die groep rekent, wat geen steek houdt als je vlees wilt minderen om je voetafdruk te verkleinen en het mooi meegenomen vindt dat ondertussen ook het dierenleed in de vleesindustrie vermindert. Maar groenteburgers, loempia's zonder kip, falafels of quornblokjes zijn in de reguliere supermarkten als Checkers en The Friendly Grocer niet te vinden, en kleinere biowinkels heb je hier niet, tenzij ik die ene telkens voorbij ben gelopen.
Thuis kookte ik een à twee keer per week een vegetarisch gerecht waar er wat meer werk en ingrediënten in kropen, liet ik mijn lief op andere dagen mijn virtuele biefstuk of worst door iets snel-klaars uit de koelkast vervangen, kon ik hem af en toe ook overhalen om ook zijn gehakt door seitangehakt te vervangen, heeft hij een Libanese kikkererwten-korianderschotel tot ons standaardmenu verheven, en vond hij het zelf ook soms net iets te makkelijk en smakelijk om mijn veggievoorraad aan te spreken in plaats van zelf nog naar de supermarkt of slager te lopen. Vegetarisch eten, da's dus echt een eitje, ook met een carnivoor in huis.
Maar hier in Zuid-Afrika kookt Bernard fulltime, zijn er geen handige vervangopties, en waag ik het niet om hem te vragen zelf seitan te maken (alhoewel, liefje?) of het internet af te speuren naar vegetarische recepten in plaats van hem uit zijn blote hoofd te laten koken, wat hij het liefst doet. Ik ben wel ontzettend overtuigd om in België thuis en op restaurant weer vegetariër te worden na deze vleesepisode. Ik vond de vegetarische opties minstens even lekker, was een paar kilo lichter (komt natuurlijk ook door de kaas hier en de frieten 's middags, de volleybalpauze, het werk dat op vijf in plaats van twintig minuten fietsen ligt, ...), en ik voelde mij er mentaal ook beter bij, plofkip- en voetafdrukgewijs.
Met een beetje geluk is het toastbrood hier bruin in plaats van wit, en met een beetje ongeluk zitten er dan weer wholegrains in, en dan bedoelen ze echt whole grains, niet geplet of vermalen, maar gewoon een keiharde graankorrel die je niet plat krijgt geknabbeld. Als dat brood dan nog eens getoast is, zakt de warme watte een beetje in en steken de graantjes ertussenuit. Donkerder brood met dikkere sneden heb je hier wel, maar alles is prefab, zit in plastiek, is verrijkt met weet-ik-welke mineralen en vitaminen en is een eeuwigheid houdbaar. En zuurdesem vind je soms, in pakjes van vijf sneden, waar de witte puntjes schimmel twee dagen later op staan te blinken.
Maar niet hier, in Bloemfontein. Hier, in het groezelige en lawaaierige Bloemfontein dat me meer aan Caïro doet denken dan aan Bloemen en Fonteinen, is er in de Waterfront Mall een doening die Picnic heet, en die me getipt was door mijn Duitse huisgenoot. Danku Niels, duizendmaal dank, want ik was er anders geheel onwetend voorbijgelopen. Ik heb er tussen mijn archiefwerk door belegde rogge- en speltboterhammen gegeten met gisteren geroosterde groenten, flinterdunne mozzarella en pesto, en vandaag gemarineerde artisjok en paprika, gekarameliseerde ui, basilicumblaadjes, spinazie en een fijn sneetje halfbelegen kaas. Kaas, alweer (zie onder), maar oh boy, wat heeft me dat gesmaakt.
Ik was in de zevende hemel. Supervriendelijke bediening, gezellige drukte, heerlijke koffie, vegetarische boterhammen met meer dan cheddar en tomaat, zicht op water dat baadde in het zonlicht, grote krijtborden aan de muur met de suggesties, én een déli-shop waar ze die broden ook nog eens verkopen, naast cupcakes en granenkoekjes, speciale kazen, artisjok in olijfolie en paprika in balsamico ... Het Walhalla!
En oké, het was in de shopping mall waar ze wel massa's bloemen en fonteinen hebben, waar de kerstballen hangen te blinken en de vloer zo glad en schoon is dat je ervan kunt eten, waar de gigantische keuze aan schoenen en kleren je snel weer buiten doet hollen, maar ik heb er toch maar fijn mijn archiefdag mee opgeleukt. Gisteren, vandaag, morgen en overmorgen weer. En zaterdag misschien nog even halt houden daar om een paar broden, kaas en délicatessen in te slaan.
De terrasjes, koffiehuisjes of sushi-bars die je in België vindt, vind je in Zuid-Afrika ook en mis ik niet, maar wat ik wel mis, is eerlijk eten. Eten waar niet overal gesmolten kaas in gefoefeld is, waar niet altijd frieten bij geserveerd worden, dat niet bestaat uit een uitgelezen selectie van gefrituurde inktvis, gefrituurde viscakes en gefrituurde scampi's, mét frieten, en dat net iets geïnspireerder is dan het enige gezonde alternatief: de Griekse salade die je hier overal kunt krijgen, maar die geserveerd wordt met de doorsneedressing die ook bij de frieten wordt gegeven en zonder brood, zodat je een uur later alweer honger hebt.
En vegetarische opties waar je een paar uur mee voortkunt, dat mis ik dus ook. Niet gewoon hetzelfde waaruit het vlees is weggelaten zonder enige vorm van compensatie, tenzij kaas, als er al zoiets op de kaart staat, maar verrassende, lekkere en gezonde veggie stuff. Ik ben dus een beetje ten node en een beetje uit luiheid weer vleeseter geworden, hoewel ik buitenshuis nog altijd de kaart afspeur naar de veggie opties.
Vleesvervangers zijn in een kleine stad als Potchefstroom haast niet te krijgen, tenzij je ook kaas tot die groep rekent, wat geen steek houdt als je vlees wilt minderen om je voetafdruk te verkleinen en het mooi meegenomen vindt dat ondertussen ook het dierenleed in de vleesindustrie vermindert. Maar groenteburgers, loempia's zonder kip, falafels of quornblokjes zijn in de reguliere supermarkten als Checkers en The Friendly Grocer niet te vinden, en kleinere biowinkels heb je hier niet, tenzij ik die ene telkens voorbij ben gelopen.
Thuis kookte ik een à twee keer per week een vegetarisch gerecht waar er wat meer werk en ingrediënten in kropen, liet ik mijn lief op andere dagen mijn virtuele biefstuk of worst door iets snel-klaars uit de koelkast vervangen, kon ik hem af en toe ook overhalen om ook zijn gehakt door seitangehakt te vervangen, heeft hij een Libanese kikkererwten-korianderschotel tot ons standaardmenu verheven, en vond hij het zelf ook soms net iets te makkelijk en smakelijk om mijn veggievoorraad aan te spreken in plaats van zelf nog naar de supermarkt of slager te lopen. Vegetarisch eten, da's dus echt een eitje, ook met een carnivoor in huis.
Maar hier in Zuid-Afrika kookt Bernard fulltime, zijn er geen handige vervangopties, en waag ik het niet om hem te vragen zelf seitan te maken (alhoewel, liefje?) of het internet af te speuren naar vegetarische recepten in plaats van hem uit zijn blote hoofd te laten koken, wat hij het liefst doet. Ik ben wel ontzettend overtuigd om in België thuis en op restaurant weer vegetariër te worden na deze vleesepisode. Ik vond de vegetarische opties minstens even lekker, was een paar kilo lichter (komt natuurlijk ook door de kaas hier en de frieten 's middags, de volleybalpauze, het werk dat op vijf in plaats van twintig minuten fietsen ligt, ...), en ik voelde mij er mentaal ook beter bij, plofkip- en voetafdrukgewijs.
Abonneren op:
Posts (Atom)