Asjassies / Allemachies

Donderdag was de laatste dag van het derde kwartaal in het Zuid-Afrikaanse onderwijssysteem. We hebben Thelma uiteindelijk toch niet laten overnachten en ook de 'nagmars' met 'flitslig' hebben we geskipt. Ik kwam net van een congres terug en we kregen vrienden over de vloer, dus het zou allemaal wat te hectisch worden. Thelma kreeg wel haar knutselwerkjes mee naar huis, samen met een brief van het schoolhoofd en haar juf om haar nog eens officieel welkom te heten bij Asjassies en tegelijk te verklaren waarom ze nog niet 'geassesseer' is ...

Twee jaar en al een eerste assessment, waar gaat dat heen? Voor mij hoeven ze dat echt niet te doen. Ik ben natuurlijk wel benieuwd naar wat er in zo'n kleuterrapportje staat, omdat het over Thelma gaat, maar dingen als 'knipvaardigheden', zoals Paul Verhaeghe soms aanhaalt, hoop ik er toch niet in tegen te komen. Vrijheid-blijheid zou ik zeggen. Laat de vergelijkingen, tekorten of remediëringen op zo'n jonge leeftijd nog maar even in de kast. In plaats van zo'n formele beoordeling was er nu wel het volgende mooie stukje, en daar ben ik al lang blij mee.

Die tydjie was te kort om formele assessering te doen maar ons noem graag dat Thelma a pragtige klein dogtertjie is wat baie vinnig aangepas het in die Gansie klas. Dit is elke dag 'n plesier om haar in my klas te hê.

We zien trouwens thuis hoe snel ze vooruitgaat. [insert stoef-alert] Donderdagavond heeft ze tussen de lettermagneetjes op de diepvriezer haar eigen letter T gevonden ('dit is mijn naam è?') en haalde ze ook mijn letter L er moeiteloos tussenuit. En sindsdien heeft ze ook de B met zijn twee buikjes ontdekt en de N van Niels, onze huisgenoot. Gisteravond wou ze de letter van oma en opa leren kennen ('hoe noemt die letter?'), en kwam de C van haar meter Christine erbij omdat ze dacht dat dat ook een O was, en vandaag zit ze al aan de S van pépé Sam. Ze ziet ook dat een 5 en een S niet hetzelfde zijn, en een L en een omgekeerde 7 al evenmin.

Thelma smeekt dus niet alleen meer om woorden maar ook al om letters en het lijkt wel alsof die bij een eerste aanblik al in haar geheugen gegrift staan. Gisteren heeft ze zelfs een L 'gekakt', zoals ze trots verkondigde, en vandaag wou ze ook de letter van de poes en het konijn leren kennen. Ik heb de P en de K met een tekeningetje erbij in haar boek gezet, maar ga nu toch even ophouden met dat letteraanbod. Straks leert ze zichzelf nog vroeger lezen dan haar nichtje Eva, die op vijf jaar al vlot de gebruiksaanwijzing van een broodmachine debiteerde ...

Ik begrijp ondertussen zelf ook vlot het ABC van het Afrikaans, vooral na het driedaagse taalbad tijdens het congres van de Afrikaanse Literatuur-Vereniging in Pretoria vorige week, waar alle lezingen en babbeltjes tussendoor in het Afrikaans waren. De basis van de taal is natuurlijk ook makkelijk te begrijpen, ik lees bovendien wel wat Afrikaans voor mijn onderzoek, en als je een beetje oplet voor onbekende woorden, gaat het snel. Populaire woorden hier zijn:

• baie: heel (baie lekker! baie dankie!)
• 'n klomp: een hoop ('n klomp mense, 'n klompie geld)
• lekker: goed (lekker slaap!, lekker werk!, ek hoop jy het 'n lekker tyd in Suid-Afrika!)
• glad: helemaal (ek het dat glad nie gedoen!)

Ik moet me natuurlijk wel nog concentreren om alles op te pikken, zeker als ik tussen een klompie mensen sta, en humor vat ik ook nog niet altijd. Mijn frank lijkt soms pas te vallen als ik de anderen al zie lachen, wat niet altijd zo'n fijn gevoel is, zeker als het gaat om tongue-in-cheek-humor waarbij de grap met een uitgestreken gezicht wordt verteld. Klassiek uiteraard, want toen ik een half jaar in Newcastle zat, was dat ook wel het geval. Ik maak er mij niet druk in en wacht geduldig af tot ik zelf 'n baie lekker grap in het Afrikaans kan vertellen ...

Kleuterplaas

Maandag was het Heritage Day in Zuid-Afrika, een dag waarop de verschillende origines van de Zuid-Afrikanen in de verf worden gezet. Een vrije dag voor mij, want de universiteit was dicht, maar de meeste winkels waren open, de straatwerkers waren actief en het huispersoneel deed zaterdagdienst. Omdat het concept voor veel mensen nogal vaag blijft, heeft men het ondertussen in de volksmond National Braai Day genoemd, ofte nationale barbecuedag, een activiteit die alle Zuid-Afrikanen met elkaar moet verbinden ... Als ze tenminste vlees kunnen betalen, denk ik dan, of betaald vrijaf hebben ...

Zelf ben ik deel van de gefortuneerden, dat besef ik maar al te goed, maar een barbecue hebben we toch aan ons voorbij laten gaan. Het vlees op de befaamde braais hier is soms ook maar een flauw afkookseltje van onze bourgondische zevengangenbarbecues, al wil ik dat niet hardop gezegd hebben! De ribbetjes, worsten, steaks of koteletjes worden hier niet opgediend als ze net à point zijn, maar allemaal ineens gebakken, zo goed zelfs dat een medium van bij hen een ontzettende bien cuit is van bij ons. Daarna wordt het vlees op een schaal gelegd met flink wat zout erop en tussen de rest van het buffet geschoven. Even wennen dus voor de bleu chaud-liefhebbers die de meeste Belgen zijn. De bijgerechten waren wel overheerlijk tot dusver: aardappelen in de schil met avocado-olie, braaikruiden, boter en kaas onder de grill, of 'pap' (een soort couscous of sémoule), een groente-fruitslaatje (typische mix hier) en overheerlijke chutney.

Maar niet voor ons dus. Wij zijn op Heritage Day naar een Zuid-Afrikaanse kinderboerderij geweest, ook wel 'kleuterplaas' genoemd (spreek uit: 'kluterplaus'), want plaas = boerderij. Het heeft ons best wat moeite gekost om er te geraken. Twee dagen ervoor hadden we voor het eerst gebeld rond een uur of negen om te vragen of het open was, en toen zei een sympathieke vrouw aan de lijn dat ze eigenlijk naar Klerksdorp wilde gaan, maar dat ze gerust kon wachten tot na ons bezoek. Druk zou het er dus niet zijn ... We spraken om tien uur af, maar we zijn zozeer verkeerd gereden, bijna tot in Klerksdorp, en moesten via een zandweg terug, dat de enige impressionante dieren die we die dag gezien hebben, twee eenzame struisvogels waren, naast de gigantische kuddes grazende koeien, waar men hier goedkoop barbecuevlees van maakt.

Twee dagen later hebben we het dus nog een keer geprobeerd, en toen met meer succes. We zijn er zonder bellen naartoe gereden, werden vriendelijk uitgenodigd om te claxonneren voor het hek, en konden toen het domein oprijden. Het erf stond vol felgekleurde metalen speeltuigen, een autowrak met houten zeteltjes in, een glijbaan in een betonnen buis waar je via een zelfgemaakte loopbrug of een trap van boomstronken bij moest komen, een kabelliftje over een ondiep meer ... Avontuurlijke speeltuigen waar je in België waarschijnlijk twintig vergunningen voor moet aanvragen (om ze dan uiteindelijk niet te krijgen), maar authentiek én sympathiek. Hier moeten de kinderen geen cursus gaan volgen om weer buiten te leren spelen ...

Na de speeltuigen werd onze aandacht meteen getrokken door twee paarden, die elkaar in een helse vaart achterna zaten rond het meer. Geen braaf grazende paarden op deze kinderboerderij, maar een wilde kermiskoers waarbij we op de eerste rij zaten, weliswaar achter een hek. We mochten bij de paarden gaan, zo verzekerde men ons, maar we moesten Thelma wel op de arm houden, want de hengst durfde wel eens te stampen als we te dicht bij zijn merrie kwamen. Ik ben dus niet binnengegaan, wat dacht je? Paarden die je niet kent en die zo-even voorbijzoefden, een duo dat een kop groter is dan jezelf, waarvan de hengst nogal protectionistische trekjes heeft, vind ik niet meteen uitnodigend voor een bezoekje. Bernard is even wat actiefoto's gaan nemen, maar voelde toch ook de adrenaline toen ze hem rakelings voorbijscheerden.

Tussen de andere dieren hebben we uiteraard wel zorgeloos rondgelopen: de zwarte biggetjes die zich gewillig lieten krabben, de bokkende geiten die uit je hand aten, een kalkoen die zich voor je neervlijde om gestreeld te worden, nieuwsgierige kippen, hupse konijntjes, eenden, een troep landschildpadden ... Ik weet niet wie het allemaal het leukst vond: Thelma of ik. Er stond ook eten klaar voor de dieren: een emmer maïs die we aan eender welke dieren mochten geven, en een kom sla met aubergines voor de biggen. Thelma was aanvankelijk niet zo happig om mee te doen, omdat de mannetjeskalkoen toch iets te parmantig voorbijliep en zo'n zwart zwijntje tot halverwege haar benen kwam, maar toen een klein kleutertje van een jaar of drie haar op sleeptouw nam, was ze vertrokken.

'Het Pablootje' noemde ze hem, omdat hij haar deed denken aan het zoontje van vrienden uit Gent, maar eigenlijk heette hij Duncan. Een lief mannetje dat maar wat graag andere kinderen zijn boerderijtje toonde. Bruin vel, zwart piekhaar, vuile botten en een snotneus. Hij sprak een mengeling van Afrikaans en universele kleutertaal en leek helemaal niet op de witte maar getaande man die hem af en toe optilde. 'He's not our real child', vertrouwde de boer ons toe, 'his mother left him here'. Zijn moeder was een prostituee die hem niet meer hoefde, zijn vader was onbekend. Sinds december had het koppel hem bij zich en de procedure voor adoptie was in gang gezet. 'So we're old people with a young child now', voegde boer Bruce er nog aan toe, want hij had blijkbaar al twee dochters die het huis uit waren, en zelfs al een kleinkind.

Hij had grootse plannen met de boerderij. Ongeveer een jaar geleden hadden ze de boel overgenomen van een oude vrouw die de dieren nogal verwaarloosde. Ze kregen nu veel scholen over de vloer, soms tot 250 kinderen per keer, ze lieten hen vrij spelen met de dieren of op de speeltuin, lieten hen elk om beurt over het meertje glijden met de stoeltjeslift, of een rit maken met de pony die al vijftien jaar lang kinderen vervoert. Een mak beest dat Duncan gewillig achternaliep. Bruce ging ook nog een terrarium maken met wat slangen en andere reptielen, een klein terrasje om iets te kunnen drinken en zijn dochter, die lerares is, zou er het jaar nadien een play group beginnen voor kinderen van achttien maanden tot vijf jaar, waar Duncan bij kon aansluiten.

Het was een wonderlijke plek voor een kind om op te groeien, zei ik, en ik bewonderde hun keuze om dat jochie te adopteren, ook al waren ze ondertussen al aan kleinkinderen toe. Het was een ontzettend warme man, 'and Duncan was wonderful', zo zei hij. Misschien wat overenthousiast of bazig als hij andere kinderen 'zijn' dieren toonde, maar verder een echt schatje. En vlak voor we de auto instapten om naar huis toe te gaan, toen we wat geld gedoneerd hadden om zijn project te steunen en Bernard een uitnodiging op zak had om samen eens te gaan vissen, zei hij dat ze hun enige zoon waren verloren in een auto-ongeluk. Dertien was hij, en Duncan maakt een beetje van dat gemis goed. 'My wife feels very blessed having another son', en ik kon alleen maar zielsgelukkig zijn voor dat jochie om in zo'n nest te mogen opgroeien.

Gesetteld in Potch

Hoewel we ons hier sinds dag twee al thuis voelen, door die mix van nieuw en vertrouwd, krijgen we het steeds meer naar onze zin in Potch. Er is een zekere routine in onze handelingen geslopen. Ik loop bijna niet meer tegen mijn collega's aan als we gaan lunchen en ik de weg voorspel naar een nieuw eethuis, ik weet welke kant van de stad ik uitmoet om met een omweg van slechts een klein halfuur weer thuis te raken, ik weet wat er lekker is in welke supermarkten en waar je vooral geen melk moet kopen, en ik weet al beter wat je zoal te drinken kunt kiezen bij een lunch, zonder uit gewoonte de sparkling water te vragen die ze vreemd genoeg nooit hebben.

Een heel aangename karaktertrek van de Zuid-Afrikanen die we tot nu toe hebben ontmoet, is de gastvrijheid die bij hen blijkbaar ingebakken zit. We zijn op drie weken tijd al twee keer op een braai (Zuid-Afrikaanse BBQ) uitgenodigd, één keer op een verjaardagsfeest en één keer op een etentje. En we hebben nog een uitnodiging op zak! Alsof het de normaalste zaak is dat je buren of collega's die je nog maar een paar dagen kent, meteen bij je thuis vraagt voor een etentje, of je huurders gewoon verwacht op je 'verjaardagspartijtjie' (spreek uit 'partijkie') voor je 68ste verjaardag ... Onze zes maanden zijn dus met een blitzstart begonnen, waardoor we niet de spreekwoordelijke eerste maand nodig hebben om ons met fijne mensen te omringen.

De braais en feestjes verlopen ook heel informeel: iedereen zit met een bord op schoot in een tuinstoel of in een zetel voor tv. Je draagt gewoon je jeans, T-shirt en sandalen, geen gedoe met fancy dresses of gestreken hemden, en je bedient je lekker zelf van eten, wijn of bier. En dat is ook zo tof aan ons huis: we wonen dan wel in bij een gerenommeerde academica die hoge functies heeft bekleed, ze houdt van drukte, van leven, van een peuter in huis en ze kijkt niet op van het speelgoed dat rondslingert of de meningen die onze mini soms luid verkondigt. We werden op haar feest voorgesteld aan haar hele familie, maar evengoed aan de voormalige hoofdredacteur van de South African Journal of Science of een bariton uit een bekend orkest.

Werken aan de NWU lijkt ook goed op werken aan een universiteit of hogeschool in België. Je bent vrij om te beginnen en stoppen wanneer je wil zolang je onderzoek maar resultaten oplevert. Ik moet dus niet van 7 tot 15.30 uur werken, zoals ik eerst een beetje had gevreesd, maar deel mijn dag zelf in. Ik kom net als de meeste collega's tussen acht en half negen aan en werk tot een uur of vijf, want iets na zessen is het al donker en je wil toch nog een beetje zon meepikken. Gelukkig is het nu al warm genoeg om na zonsondergang op het terras te blijven zitten, want werken als het stralend weer is, knaagt zelfs in Zuid-Afrika een beetje. De universiteitsgebouwen zijn hier bovendien zo goed tegen de zon beschermd, dat het behoorlijk fris is in mijn bureau en ik met mijn fleece aan de studenten gadesla, die zich in shorts en topjes tegoed doen aan de 25 à 30 graden van dit moment.

Mijn onderzoek is ook eindelijk echt uit de startblokken geschoten, al dacht ik gisteren een vondst te hebben gedaan en bleek dat wellicht toch ijdele hoop. De ups and downs van archiefonderzoek ... Zes maanden is eigenlijk echt kort voor dergelijk exploratief onderzoek, maar ik vertrouw erop dat er toch genoeg materiaal te rapen zal vallen voor minstens twee artikels. Waaruit die precies zullen bestaan, is voorlopig nog een raadsel. Mijn Zuid-Afrikaanse promotor toont zich wel erg betrokken en wil elke week de voortgang van mijn onderzoek bespreken. Ik voel me dus een beetje een eerstejaarsdoctoraatsstudent, maar weet dat er ten minste één iemand is die vol ongeduld op het resultaat wacht ... Tussendoor werk ik nog een artikel over ouder onderzoek af en help ik een special issue redigeren, en ik heb net de laatste hand gelegd aan een hoofdstuk in een Nederlands boek en de inleiding van een Engelstalig boek dat ik mee op de markt breng.

Bernard trekt de wijde natuur in als ik aan het werk ben en Thelma op school zit. Hij is gisteren zes uur gaan jagen op gigantische katvissen in een hele brede rivier bij Schoemansdrift en heeft ondanks zijn pet en factor 30 toch een behoorlijke zonnesteek opgelopen. Verbrand is hij niet, maar hij was echt wel gaargekookt. Niet alleen van de zon in de lucht, maar blijkbaar ook van de reflectie in het water. Zijn haken en lijnen om op karpers of Zuid-Afrikaanse yellow fish te vissen zijn overigens ook te licht voor die monsters van soms wel twee meter lang, dus hij is zonder echte vangst naar huis gekomen, maar wel vol adrenaline van de spannende duels. Ben benieuwd naar zijn foto's als hij echt zo'n reus weet te vangen -- of als het hem een keer lukt om het aapje of de varaan die hij gezien heeft op de gevoelige plaat vast te leggen. (Bernard laat zijn vissen overigens meteen weer vrij na de vangst en roept niet de hele familie bij elkaar om elk om beurt eens met de vis te pronken.)

Thelma begint ook langzaam aan haar routine te wennen, hoewel ze zich bij momenten wel behoorlijk laat gelden. Klassiek blijkbaar dat kindjes die naar school gaan en zich daar van hun tofste, liefste en zelfstandigste kant tonen, thuis ook van alles te zeggen willen hebben. Thelma is meestal een suikerzoet schatje, maar soms gaat ze hoegenaamd niet akkoord met de orde van de dag. Als ze niet uit de winkelkar wil, als ze nog moe is en weer in haar kleine bedje wil, als we haar uiteindelijk weer in dat kleine bedje leggen, als ze in de autostoel moet of haar kleren moet aandoen, als ze in het grote bed wil dutten en dat mag niet, als ze niet wil slapen en nog een tweede keer naar beneden wil, als we door de voordeur binnengaan terwijl er ook een zijdeur is ... Ze wil vooral haar eigen zin en voor compromissen is er *geen* plaats.

Crises, scènes, onmetelijke drama's, waarbij niets haar nog kan troosten. Een stuk chocolade dat we ten einde raad hebben beloofd, wordt stante pede de grond op gekeild, haar fles wordt de kamer door gegooid, de afspraak om na een hoogst uitzonderlijk extra verhaaltje te gaan slapen, klinkt als het grootste onrecht ooit, elke vraag krijgt als antwoord 'nee!' ... De klassiekers kortom. Gelukkig kenden we die al van thuis, of we zouden ons hier behoorlijk schuldig beginnen te voelen ... Ze stelt het ook echt goed op school, krijgt nu toch warm eten mee voor 's middags en fruit voor na haar dutje, dus van die vitaminenkwesties en lunchbox worries zijn we ook weer af. Ze slaapt er wel maar een dik uur in plaats van de twee à drie uur thuis, dus je kunt het 's avonds zien dat ze een hele dag naar school is gegaan. Gelukkig zijn er de dins- en donderdagen en de weekends om weer helemaal bij te slapen. En uitgebreid in bad te gaan ...

Thelma net uit bad

Thelma heeft nog één week school en dan is er een week vakantie voor het vierde kwartaal begint. Het is dan ook Aardklop in Potch, met theater, muziek en allerlei andere optredens over de hele stad. De laatste avond voor de vakantieweek is er op Thelma's school een sleepover of 'uitslaapfunksie': een feestje met overnachting waarbij de peuters en kleuters samen avondeten, een 'nagmars' (nachtwandeling) met 'flitslig' (zaklamp) maken, een 'middernagfees' bijwonen en dan om acht uur in hun eigen klasje gaan slapen ... Ik dacht eerst dat het een grapje was, zo'n logeerpartijtje voor tweejarigen, maar heb nu het hele foldertje gelezen en de juffen doen er alles aan om de moeders en vaders toch maar te overtuigen:

Vir baie van ons kleuters sal dit 'n wonderlike maar onbekende ervaring wees, maar ouers wees verzeker dit gaan beslis 'n ervaring wees, wat hulle nooit sal vergeet nie. Ouers ons wil graag elke kleuter daardie aand by die skool hê. Moet asseblief nie dat die klein probleempies soos bednatmaak hulle weerhou van hierdie wonderlike ondervinding nie. Vir elke probleempie zal ons 'n oplossing hê. Ons onderwyseresse is bereid om enige iets te doen om dit moontlik te maak dat elke Asjassie by ons kan slaap. Mammas ons weet goed julle is die groot "sondebokke" wat skugter gaan wees om julle kleuters vir ons te leen. Ons sal baie mooi na hulle kyk, want onthou ons is net so lief vir al ons Asjassies. Dus vra ons asseblief, wees positief en moedig die kleuters wel aan.

Ik herinner me hoe ik destijds heb gezaagd en gezaagd om naar de jeugdbeweging te mogen tot het me in het derde leerjaar ook eindelijk gelukt is, en hoe ik elk jaar zonder de geringste twijfel mee op kamp wou, dus ik ben ergens wel geneigd om Thelma naar de sleepover te laten gaan. Maar er is natuurlijk een groot verschil tussen een zevenjarig schoolkind en een kleuter van twee ... En toch: Thelma gaat graag op avontuur, er zijn tien ouders die helpen, de juffen hebben ervaring, weten hoe fijn de kinderen het vorig jaar vonden en bellen meteen mocht er toch iets niet pluis zijn. Ik twijfel dus nog. Of ik zelf zou kunnen slapen weet ik niet, maar ik zou in elk geval niets drinken om meteen in mijn auto te kunnen springen om haar op te halen, mocht het toch niet lukken met dat slapen buitenshuis ...

Update: toch even overlegd met de juf en zij vond Thelma zelf nog wat te klein ... Bovendien is 'teambuilding' met de andere kleuters voor Thelma geen must, omdat zij in maart 2013 alweer in België is. Maar naar het 'aandete', de 'nagmars' en het 'middernagfees' kan ze wel, en samen ontbijten de volgende dag mag ook.

School!

Thelma is voor het eerst naar school geweest, voor echt! Op 9/11 en exact op de dag dat ze twee jaar en twee maanden is geworden. Toegegeven, ze was in haar fantasie al honderd keer naar school geweest. Af en toe zei ze immers: 'Thelma is weg!', om even later terug te komen met de mededeling: 'Thelma efkes sool geweest'. Sinds de opendeurdag van De Loods en de bijhorende zon en zandbak heeft 'school' wel heel fijne connotaties: vriendjes, een glijbaan en 'zand met schepjes'.

Het was dan ook een gelukkig toeval dat haar nieuwe Zuid-Afrikaanse school Asjassies ook een zandbak had. De kindjes uit haar klas, de Gansies (in het Afrikaans) of Teddies (in het Engels), zaten er net in en Thelma werd er gezellig bijgezet. We konden de kinderen gadeslaan en zien hoe rustig ze met elkaar speelden, we konden een babbeltje slaan met juf Maryka (spreek uit 'Marijke', of 'Raika' voor de ukkies) en nog wat info krijgen van de directrice. 'Asjassies' betekent zoveel als 'vlegeltjes' of 'deugnieten'. Het enkelvoud 'asjas' is onbetrouwbaar persoon, maar verkleind is het een koosnaam.

We hadden er meteen ook een veel beter gevoel bij dan bij de play group 'Suikerbekkies' waar we eerder waren langsgegaan. Een 'suikerbekkie' is overigens een vogel en geen suikerjunk, voor wie mocht twijfelen ... Zo'n speelgroep is te vergelijken met een onthaalmoeder die thuis kindjes opvangt, zo hadden we ons laten vertellen, en heeft minder structuur en personeel dan een school, maar de groep die wij hebben bezocht, bestond ondertussen uit meer dan vijftig kinderen, uiteraard met de nodige begeleidsters, en er zaten er al vijf te veel ... De speelplaats was te klein, alle leeftijden liepen er door elkaar en het was er pokkedruk.

Niet zo bij Asjassies. Daar zit elke leeftijd in een aparte groep, van drie maanden tot zeven jaar. Het is dus eigenlijk een mix tussen de crèches die wij kennen en de kleuterklas in België, en de middagdutjes voor Thelma's groep zijn nog verplicht. In Zuid-Afrika is het kleuteronderwijs overigens net als in België niet verplicht, maar in tegenstelling tot België is het hier wel betalend, al is dat omgerekend maar 3,5 euro per dag. Duurder dan een Belgische school, maar veel goedkoper dan een onthaalmoeder of crèche uiteraard. Je kunt kiezen tussen half-day (8-12) en full-day (8-16) en voorlopig gaat Thelma op maandag, woensdag en vrijdag een hele dag.

Hoewel Thelma nog maar net twee jaar is en dus best klein om al naar een echte school te gaan, hadden we toch het gevoel dat het een goede keuze was. Ze is mondig, sociaal en ondertussen ook zindelijk, hoewel ze dat op school nog niet echt bewezen heeft en met twee natte pakketjes naar huis is gekomen ... Maar na een week bij mama en papa, en daarna een week bij papa omdat ik al was gaan werken, was het in elk geval duidelijk tijd voor andere input, andere regels en kindjes van haar leeftijd om zich heen. Thelma werd brutaal, hoewel ze dat zelf niet echt besefte, hangerig en soms ont-zet-tend tegendraads.

We hielden ons hart al vast wat het ging geven als ze 's ochtends wakker zou worden gemaakt (een van de eerste keren ooit), en dan ook nog eens zonder dralen haar kleren moest aandoen en moest luisteren, maar zie: alle crises bleven uit. Ik heb zelfs nog nooit zo'n blije peuter gezien 's ochtends. Gezwind uit bed toen ze hoorde dat ze naar school mocht, geen gedoe bij het aankleden, brooddoos goedgekeurd, nieuwe rugzak begroet, zonder morren op het potje, de fiets op en het klasje binnen. Even naar oma en opa gebeld met de speelgoedtelefoon en moeder en vader konden beschikken ...

We hebben wel een nieuwigheid geïntroduceerd: ze krijgt haar fles melk meteen na het opstaan, als ze nog in haar pyjama zit en langzaam wakker kan worden. En dat lijkt een gouden zet: de laatste weken stond Thelma telkens vrolijk op, maar sloeg dat in een mum van tijd om toen we haar na een tijdje wilden aankleden. Ofwel lijkt ze op haar moeder (goed om kunnen met grote veranderingen, maar last hebben met kleine wissels en daardoor *lichtjes* geneigd zijn om alles te bestendigen of vertragen), ofwel had ze tegen dan al zo'n honger dat ze helemaal de moed verloor om aan de dag te beginnen.

Wat in dat licht ook heel handig is aan Asjassies, is dat de kinderen op school samen ontbijten. Thelma hoeft dus enkel haar fles te drinken en kan meteen de fiets op, zonder het tijdrovende ontbijt met een boterham die maar niet schuiven wil of cornflakes waar ze eindeloos van kan blijven eten. Bij Victor Carpentier zou dat ook zo zijn geweest, en dat leek me eigenlijk wel een handige zet, maar bij haar toekomstige school De Loods moet ze al gegeten hebben, wat na enig zoekwerk ook wel weer zal lukken.

Wat nu wel nog puzzelen is voor ons, is het eetschema en de brooddozen die we moeten meegeven. Inderdaad: brooddozen. Ze openen de eerste doos rond elf uur en de tweede rond drie uur, want warm eten kan er helaas niet. Thelma is tot nu toe gewoon om rond elf uur 'patatjes' te eten, rond vier uur fruit en een koek, en rond zes uur soep met brood, maar dat wordt dus een beetje omgegooid. Waar en wanneer ze genoeg groenten, fruit, vlees of vis moet halen, is voorlopig nog een beetje zoeken, want we willen haar het liefst ook wat vroeger in bed steken nu ze naar school gaat, en gaan slapen met een volle maag door soep, warm eten en een fles op korte tijd is niet meteen een aanrader denk ik.

We zijn er ook nog helemaal niet uit wat er dan in die twee dozen kan of moet. In die van 11 uur zaten de eerste halve dag twee boterhammen, twee kerstomaatjes, een Babybel en een yoghurt, waar Thelma  uiteraard enkel het yoghurtje van heeft opgegeten ... De doos van 's namiddags moet iets substantiëler zijn, maar wat ze daar dan mee bedoelen, weet ik niet. Vandaag was het boterham / banaan / yoghurt in de a.m.-doos, en twee boterhammen / Babybel / stukjes appel in de p.m.-doos. De banaan en de yoghurt waren op, de boterhammen en de appel halfweg en de Babybel-in-stukjes is onaangeroerd gebleven. Tips heel welkom!

Het gemak waarmee je hier een plekje kunt versieren in een school, is dan weer verbazingwekkend als je net uit Gent komt. Geen anderhalf jaar op voorhand scholen bezoeken, geen vingers kruisen voor een plaatsje, geen wachtlijsten. Gewoon op maandag de boel inspecteren en op dinsdag een inschrijfformulier samen met je kind afgeven. Pas op, er is ook wel over nagedacht: ik had van een collega op de NWU gehoord dat haar dochtertje van twee er dolgelukkig was en de school was onafhankelijk daarvan nog eens aangeraden door een ander. Maar dat het dus zo vlot kan gaan en er ook nog eens vanzelf een 'gezonde mix' is, doet mij toch wel even knipperen.

En wat mij ook gaat doen knipperen, is het schoolfeest eind oktober. Het schooljaar loopt hier op z'n eind, de school bestaat dit jaar ook dertig jaar, en naar aanleiding daarvan geven ze een grote show in het auditorium van de North West University. Thelma zal dus over een paar weken al meteen mogen meedoen aan het schooltoneel ... Al zal ze vooral als decorstuk fungeren en zijn de  hoofd- en bijrollen al lang verdeeld, ik zal toch met een krop in de keel en plaatsvervangende zenuwen zitten als ik haar zo ver van mij op een echt podium zal zien. Ik neem me nu alvast voor om niet te gaan zwaaien of roepen en braaf op mijn toegewezen stoel te blijven zitten ...

Our house

'Dáár zitten oma en opa', zei Thelma terwijl ze wees naar de linkermuisknop. Ze had net het gesprek met oma en opa op Skype afgesloten met een simpele klik. En ze weet dat ze op datzelfde knopje moet klikken als ze hen weer tevoorschijn wil halen. Ze begrijpt het niet helemaal, dat ze haar pindanootje niet kunnen aannemen als ze het aanreikt, en dat ze haar kussen niet kunnen voelen als ze de webcam kust, maar ze weet wel donders goed dat oma en opa er nog altijd zijn, maar dan in 'Beggië'. Als ze papaja eet, wil ze opa ook een stukje laten proeven en als we naar een cafeetje gaan, vraagt ze: 'Oma, opa ook?'

Een echt gemis voelt ze waarschijnlijk niet, doordat mama en papa er zijn en veel over haar grootouders praten, door skype, door een magnifiek fotoboekje dat mijn vader heeft gemaakt voor haar, maar ook doordat er in ons huis twee vervangoma's en één vervangopa rondlopen. Het Zuid-Afrikaanse koppel dat hier woont tot hun huis in Pretoria verkocht is en ze een nieuw huis kunnen kopen in Potchefstroom is stapelgek op haar. Ze moeten hun eigen kleinkinderen missen en zijn telkens weer gecharmeerd door de sweety pie Thelma, aldus Oma'Cilla (Priscilla), of 'princessie Thelma', zoals Opa Johan haar noemt.

De tweede oma is Oma'Nette, ofwel Annette, de land lady bij wie we inwonen. Het is een wonderlijke vrouw, gekend bij iedereen in Potch, van de car salesman tot de directeur van de Skool vir tale waar ik werk. Ze is nog campusrector geweest na haar loopbaan als professor Engelse literatuur, heeft de universiteit naar hogere standaarden getild en is nu, op 67-jarige leeftijd, nog steeds aan het werk als 'Director International Liaison and Institutional Advancement'. Mijn collega noemt haar 'de coolste vrouw' van Potch, iemand naar wie iedereen opkijkt, en blijkbaar is ze ooit ook uitgeroepen tot een van de vijftig machtigste vrouwen in Afrika door een magazine voor hogeropgeleiden zoals Time Magazine.

Oma'Nette is om zes uur 's ochtends al in de weer, loopt door het huis met haar iPhone in de aanslag, rijdt van vergadering naar lezing naar diner, en vindt tussendoor nog de tijd om voor ons een auto te huren bij de universiteit, mij aan alle collega's voor te stellen, ons drieën naar een autoverkoper of de shopping mall te brengen, of verse papaja's en ontbijt in te slaan ... Ze is ook ondervoorzitter van het Aardklop Nationale Kunstefees in oktober én ze heeft tijdens de laatste Wereldbeker voetbal in Zuid-Afrika het hele Spaanse team opgevangen in het huis waar wij nu ook wonen. We zijn dus zonder het te weten met ons gat in de Zuid-Afrikaanse boter gevallen!

The talk of the town de laatste tijd is de musical Grease, waarin Oma'Nette vorige week een niet onbelangrijke rol heeft gespeeld. Zingen kon ze niet, zo had ze gewaarschuwd, maar een rol waarbij ze over het podium moest dansen heeft ze blijkbaar niet kunnen weigeren. De studenten en oud-studenten vonden het hilarisch én gedurfd: dat zij, met haar reputatie van strenge maar rechtvaardige tante, voor wie iedereen ontzag en respect heeft, en die tegelijk ook heel menselijk is en vol humor zit, uit de bol ging op het podium. De foto hieronder staat op de affiches die je her en der in de stad ziet. En als je goed kijkt, zie je Thelma's reflectie in het glas terwijl ze op haar nieuwe brommer zit.

Oma'Nette in Grease

We hebben hier dus een hele extended family, die ons de weg wijst, ons op sleeptouw neemt, en de fijne plekjes in Potch leert kennen. Behalve de iets oudere generatie hierboven, zijn er ook nog Niels en Christiana, uit Duitsland, de 'servants' Sylvia en Annie, en Steve en Joël, en 'Danny de poes', die als stand-in fungeert voor onze kat Charlot. Op mijn werk kan ik het supergoed vinden met Adrie en Phil, die Afrikaanse taalkunde en literatuur doceren en mij de universiteit leren kennen, en krijg ik het hele Erasmusgevoel weer te pakken, waarbij de nieuwe mensen, fijne ervaringen en dito plaatsen zich zomaar komen aanbieden.

We moeten de meeste plekkies nog eens in ons eentje gaan verkennen, maar voorlopig wachten we nog steeds op bestelde fietsen en zijn we nog op zoek naar een auto. De Golf van de NWU waarmee ik rijd, is tot Bernards grote frustratie enkel verzekerd als ik ermee rijd, dus hij moet braaf naast mij zitten en kijken hoe ik beetje bij beetje weer leer rijden met een auto zonder servostuur, een hele late koppeling, en een stroeve versnellingspook die aan mijn linkerkant zit. Ze rijden hier niet alleen links, het stuur zit logischerwijs ook rechts en de versnellingspook staat in het midden, te bedienen met de linkerhand. Gelukkig zit de ontkoppeling nog steeds links en het gaspedaal rechts ... En al bij al, gaat het goed.

Zodra we een auto hebben, of een degelijke fiets, kunnen we Thelma ook naar een play group brengen, want daarvoor is het stilletjes aan wel tijd aan het worden. Thelma's taal is er weer maar eens met rasse schreden op vooruitgegaan door met zoveel volwassenen omringd te zijn, maar ze krijgt ook behoorlijk veel noten op haar zang! Ze zegt ons na, ook al zijn we kwaad, windt ons om haar vinger met haar 'één koekje maar, één kokoladekoekje, laatste, voor Thelma, dan slapen, affeproken?' Het zal haar deugd doen om weer onder kindjes van haar leeftijd te komen, te kunnen spelen met kleintjes die ook een eigen willetje hebben, en niet telkens een gedroomd publiek te vinden voor al haar fratsen.