Marthataal (1)

Over het slapen niet echt iets nieuws: soms gaat het goed, soms gaat het minder. De topavonden en -nachten zijn wanneer ze een blokje van drie en een blokje van zes slaapt en na wat drinken meteen weer indommelt, en die nachten komen de laatste tijd toch af en toe wel eens voor. Hoera.

Ik heb zelf wel weer een drietal weken veel pijn bij het voeden, wellicht door een kleinere aanhap nu er een tandje half door zit. Ben onderzocht op spruw en bacteriële infectie, omdat het om te huilen zoveel pijn deed, maar alles was negatief. Gelukkig, maar het maakt me natuurlijk niet echt veel wijzer, laat staan dat er een wondermiddel voor bestaat.

Op mijn tanden bijten dan maar, en afbouwen overwegen, maar dan ben ik mijn super-de-luxe slaapmiddeltje kwijt, zowel voor Martha als mezelf ... We moeten er wellicht ooit een keer door, maar ik leef nog in de ijdele illusie dat ze eerst gaat doorslapen en ik dan de borstvoeding kan afbouwen. Ik geef op weekdagen met goeie nachten nog maar vier voedingen live, dus zo lastig is dat nu ook weer niet. Alleen de pijn mag gerust weer verdwijnen, en kolven is nu ook niet echt mijn hobby. Maar op termijn worden borsten zo flexibel dat kolven niet meer hoeft, dus dat wil ik stiekem nog wel meemaken.

Maar! Daarover ging het helemaal niet! Ik wil het hebben over de eerste pasjes van Martha in de talige wereld. Omdat ik zelf nu lesgeef over moedertaalverwerving, weet ik dat dit een fantastische periode is. Ze gaat immers over van de voortalige (prelinguale) fase naar de vroegtalige (vroeglinguale) fase. De overgang ligt zo ergens tussen 12 en 15 maanden en daar zit Martha nu middenin.

De voortalige fase start bij de geboorte. Ze bevat schreien, zo tot een week of zes, vocaal spel met veel doffe klinkers, vocaliseren met een hele reeks klinkers en medeklinkers uit alle hoeken van de wereld, en brabbelen, vanaf een maand of zeven, de typische opeenvolging van klinkers en medeklinkers die al moedertaalspecfiek zijn. In die fase heb je ook 'protowoorden': onbestaande woorden die geen vaste betekenis hebben, maar wel naar heel veel verwijzen.

Martha haar protowoord was 'ptsch'. Het begon met een zelfgemaakt spookje van Thelma dat Bernard rond Halloween had opgehangen, waarnaar Martha verwees met het woord 'ptsch'. Maar 'ptsch' verwees naar zoveel meer: alles wat in de lucht hing, licht gaf, de moeite was om te zien. Ptsch hier, ptsch daar, ptsch overal.

En daarna kwam de vroegtalige fase al, die ongeveer duurt tot ze naar de kleuterklas gaat. 'Dada' zei ze al af en toe, maar een echt woord is dat toch ook niet echt. 'Ptsch' evolueerde uiteindelijk naar 'poes', uitgesproken 'poesh', en is dus eigenlijk haar eerste echte woordje. Ook bij Thelma was dat trouwens haar eerste woordje.

'Poesh' verwijst nog wel naar onze poes, maar ook naar hond, koe ..., kortom, alle dieren met vier poten die Martha op haar weg vindt. Het is een fenomeen dat 'overextensie' heet en het wordt hier elke dag live geïllustreerd. Het is tegelijk ook de befaamde een-woordzin, want het woord betekent zoveel als 'kijk, daar loopt een poes' of 'ik zie de poes', een heel efficiënte manier om zinnen te vormen dus.

En ondertussen zegt ze ook sinds donderdag 'ko' voor 'nog', net als Thelma, en af en toe ook 'aaauw, aaauw' als ze het geluid van een kat nadoet, of 'meuh' als ze een koe ziet op de Kiri. 'Mama' en 'papa' zegt ze ook, maar meer om de klanken te proeven dan om er echt mee naar mij of Bernard te verwijzen. En brullen lukt ook al aardig, maar dat kan ze al een hele tijd, en is niet echt gelinkt aan de leeuwen in haar geluidenboek. Wel tof, want ze weet dat ze ermee scoort.

Vanavond kwam er plots tien tot twintig keer 'nè' uit, toen ik haar nog een beetje granenpap wou geven. Ik kon het niet laten om het telkens weer te testen, want het was bijzonder cute. We proberen ook nog andere dingen uit, omdat ze gewoon te schattig zijn, zoals het klassieke zwaaien, het iets gedistingeerdere handkus gooien, gekke bekken trekken met de mond wijd open en de lippen naar binnen (topper! -- kwam niet van ons!), handjes in de lucht steken, op het boze bolletje leggen, applaudiseren, en sinds vrijdag ook de tong uitsteken, al mag dat wel weer verdwijnen.

Je ziet aan haar hele gedrag dat ze ons begrijpt -- ze luistert trouwens heel geschrokken naar een 'nee' --, je ziet dat ze weet dat ze bij ons vieren hoort, en we hebben er allemaal dikke lol in. Heerlijk.