In de twee weken waarin mijn ouders bij ons in Potchefstroom waren, was Thelma een echt schatje. Ondeugend, dat wel, een vlegelke met wat streken, een echt 'asjassie' (deugniet), maar lief en ontwapenend, en meestal redelijk gehoorzaam. Eerst was ze helemaal overdonderd door het reuzegeschenk in opa-en-omavorm dat we hadden laten overkomen, en kroop ze bij hen op schoot, genoot ze van de knuffels, de aandacht, de cadeautjes, de oude en nieuwe verhalen.
Later kwamen er wat meer krachtmetingen bij, keek ze hoever ze kon gaan, waar de grenzen lagen, maar alles bleef binnen de perken. Oma overtuigen voor een extra snoepje of een kom Choco Pops toen haar favoriete Weet-Bix nog niet op was; opa overhalen om onaangekleed, met pamper en tuut mee naar beneden te gaan; erop staan dat zij naast oma mocht zitten in de auto, want oma had dat beloohoofd.
Een duidelijke 'nee' is vaak de katalysator. Ik had mandarijntjes gesneden en ontpit, maar er was een pitje blijven zitten. Thelma spuwde het stuk uit en mocht het van mij in de vuilbak gooien. Wat ze uitermate tof vond en daarom ook het volgende 'billetje' na één keer kauwen de vuilbak inkegelde. Waarop ik natuurlijk kordaat zei dat ze dat niet mocht doen, dat we geen eten weggooien en dat ik dat niet meer wou zien, en zij in één beweging haar hele schaaltje vol ontpitte en doorgesneden mandarijntjes de vuilbak inkieperde. Zo gaat dat met duidelijke grenzen stellen aan een tweejarige. Ze besefte uiteindelijk wel wat ze had gedaan en als zoenoffer heeft ze haar tweede mandarijn braaf naarbinnen gespeeld.
Maar sinds maandag gaat Thelma weer naar Asjassies, en we zullen het geweten hebben. Soep uitsmeren op tafel, haar lepel op de grond gooien, flesje omgekeerd houden, hartverscheurend huilen om papa terwijl ik haar meestal probleemloos in bed krijg, huilen om dit, en huilen om dat. Gelukkig tussen het vrolijke play dough'en en de waterspelletjes door, maar toch.
Gisteravond net voor bedtijd wou ze haar stoeltje overal mee naartoe nemen om erop te klimmen: bij het grote bed voor een verhaal (oké), bij de lavabo om haar tanden te poetsen (oké), bij haar bed in haar slaapkamer (niet oké). Een stoeltje dat eigenlijk te zwaar is voor haar om het huis door te dragen, waar ze in de deuropening net niet over struikelde, waarvan ze mij dan de schuld gaf, en ga zo maar door. Haar hele lijf tot een boogje gekruld, horizontale grondoefeningen, en schreeuwen maar. Het schaap.
Vanmorgen weer van dat. Om twintig over zeven nog diep in slaap, gewekt iets voor half acht (te laat dus), aangemaand om kleren aan te doen en haar fles te drinken, maar o wee, ik had (zoals altijd) haar fles gehaald, en niet Bernard. En 'pahapa moehoet mijhijn flehesje halen! Niet mama!' Bernard ging even mee in haar grillen en stapte de kamer buiten met het flesje en meteen weer binnen, maar hij zal toch vroeger moeten opstaan om Thelma om te tuin te leiden. Hij deed later de oefening nog eens opnieuw met meer tijd tussen buiten- en binnengaan, maar noppes. Weet-Bix zou het worden en geen fles, tot ze tijdens het aankleden dan toch weer jammerde om haar fles. Het schaap.
Vanavond verliep beter, alleen het ein-de-lo-ze treuzelen was er weer bij. Een uur om van boven naar beneden te gaan. Onze aanmaningen negeren, oud speelgoed plotseling herontdekken, nog iets op een andere plaats willen zetten, op elke trede blijven stilstaan, vragen om haar naar beneden te dragen, tot je dat effectief ook wil doen, en dan heel verontwaardigd of onthutst weigeren. Oh boy.
Ik vraag me af waardoor dat komt, maar dat het schoolregime er voor iets tussenzit, staat in elk geval vast. Komt het doordat ze daar de helft minder slaapt dan tijdens haar super-de-luxe middagdut thuis, komt het doordat ze zoveel prikkels krijgt of foute voorbeelden ziet, of komt het doordat ze daar moet luisteren en gehoorzamen en dan thuis de boel wat op stelten probeert te zetten? Of alles samen?
En oh, on a completely different note: de Afrikaanse 'dubbele nie' is gearriveerd: 'de krokodil bijt nie in mijn bil nie!', 'ik wil nie slapen nie!', en 'moenie mij kriebelen nie!'. Het schatje.
woensdag 28 november 2012
dinsdag 27 november 2012
Het Zuid-Afrikaanse ondermaanse (1): tanken
Weet je wat grappig is? In een benzinestation word je hier nog bediend. En als je 'fill it up, please' vraagt, vullen ze je tank tot het laatste druppeltje om je net dat ietsje meer te kunnen verkopen. Dat het een hele tijd duurt, al dat gepriegel om er nog vijf druppels bij te krijgen tot de tank net overloopt, maakt niets uit, als je tank maar vol is. Want een beetje vol bestaat niet.
Dit is een eerste postje in een reeks over dagelijkse bedenkingen zoals ik er nog honderden heb. Ik spaar ze niet op voor één onsamenhangende blogpost en laat ze niet oud worden op mijn eigen pc, maar geef ze af en toe eens tussendoor onder de titel 'Het Zuid-Afrikaanse ondermaanse'.
Dit is een eerste postje in een reeks over dagelijkse bedenkingen zoals ik er nog honderden heb. Ik spaar ze niet op voor één onsamenhangende blogpost en laat ze niet oud worden op mijn eigen pc, maar geef ze af en toe eens tussendoor onder de titel 'Het Zuid-Afrikaanse ondermaanse'.
zondag 25 november 2012
zaterdag 24 november 2012
Pilanesberg
En toen gingen we samen met mijn ouders naar het wildpark Pilanesberg met als gids en chauffeur onze house lady Annette a.k.a. ex-prof Engelse literatuur a.k.a. ex-vicerector van de NWU a.k.a. huidige directeur Internationale Relaties van de universiteit a.k.a. Oma'Nette, en werden we teruggereden door de nieuwe burgemeester van Potchefstroom. U leest het goed. De laatste nacht van ons verblijf daar in dat wildpark is onze, overigens voortreffelijke, gids en chauffeur tot burgemeester verkozen van Potchefstroom, een stad met ongeveer 350.000 inwoners.
Er waren al lang politieke spanningen in de gemeenteraad en de week voordien hadden ANC-schepenen een motion of no confidence ingediend tegen de huidige zwarte ANC-burgemeester, die van fraude en misbruik allerhande werd verdacht. Ze wilden hem laten vervangen door een ander lid van de ANC. Wat ze echter niet wisten, was dat de oppositiepartij Democratic Alliance in het geniep voor een tegenkandidaat had gezorgd, die uiteindelijk met 20 stemmen tegen 19 is verkozen.
En reed Annette ons niet rond in Pilanesberg, dan waren er zelfs 21 stemmen geteld ... Ze wist dat de woelige marathonvergadering van de week ervoor zou worden voortgezet zonder haar aanwezigheid, ze hield haar iPhone de hele avond in de gaten, maar dat het zo'n vaart zou lopen, had ze niet gedacht. Anders was ons geleide tripje wellicht ook in het water gevallen ... De publiekstribune zat rond middernacht bomvol en er steeg applaus op vanop alle banken toen haar verkiezing bekend gemaakt werd. Apart gevoel wellicht voor iemand die ons de hele dag wegwijs had gemaakt in de verschillende soorten antilopes en andere vreemde vogels.
Dat Annette de oppositie heeft weten te verenigen, verbaast ons niet. We hadden al van alle kanten zoveel goeds over haar gehoord. Ze straalt een natuurlijke autoriteit uit, heeft mensenkennis en levenswijsheid vergaard in haar voorbije leven en carrières, combineert humor met een gezond cynisme, zit in talrijke raden van bestuur, zorgt voor charity voor armblanke die met 130 euro staatspensioen moeten rondkomen, steunt haar vijf zwarte huisbedienden en hun kinderen waar ze kan, wil haar liefde voor Zuid-Afrika met iedereen delen en wil ervoor strijden om de corruptie het land uit te helpen en de zaken grondig en met een langetermijnvisie aan te pakken.
Haar partij is zeer gekant tegen president Zuma die bekend staat om zijn corruptie, genoemd wordt in een verkrachtingszaak en niet alleen zijn middelbaar niet heeft afgerond, maar zelfs zijn lagere school niet heeft beëindigd. Hij blijft enkel aan de macht door de historische erfenis van Mandela en zijn kennis van het doen en laten van haast alle ANC-partijleden.
Het voelde bijzonder raar, zo zei ze, om uit de handen van de vorige burgemeester de sleutels van zijn kantoor te krijgen, voorgesteld te worden aan de staff en meteen een wagen met kogelvrije ruiten, een chauffeur en lijfwacht te krijgen. Niet dat ze schrik heeft voor fysieke dreigementen: 'it will be a purely political threat'. 'Interesting times coming ahead', zo stelt ze ook, en 'it was a very very eventful day', toen ze de eerste keer terug thuis kwam. Blijkbaar heeft de overgang ook op nationaal niveau heel wat DA-hoop en ANC-alertheid gecreëerd.
Mijn ouders deelden een chalet met haar en wisten niet wat er aan de hand was woensdagnacht. Ze heeft de laatste nacht van ons verblijf daar ge-sms't en getelefoneerd, gaf 's ochtends al een radio-interview, werd op de terugweg gebeld door de DA-leider Helen Zille, en werd aan de kant van de weg nog eens geïnterviewd voor de radio over de gang van zaken en haar beleidsvisie. Diezelfde avond kwam ze op het regionale televisienieuws (en de regio's zijn hier groot!) en de dag erna stond ze op het voorblad van twee kranten. Thelma begreep niet goed wat er aan de hand was met haar Oma'Nette, die plotseling zowel op tv verscheen als naast haar fier stond mee te kijken.
Het ANC heeft een minuut na haar verkiezing al een motion of no confidence ingediend tegen haar. Haar mandaat loopt wellicht ook maar voor een drietal maanden, precies de rest van ons verblijf hier, maar het kan ook worden verlengd. Ze is zelf in elk geval overtuigd dat ze op die tijd de toon kan zetten, is van plan om de bekwame members of the municipal committee van het ANC opnieuw te benoemen, mensen te verzoenen en enkel de rotte appels weg te werken. Ze hoopt op drie maanden tijd het verschil te maken en haar mandaat te verlengen als eerste vrouwelijke burgemeester van Potchefstroom en eerste DA-burgemeester van het land (als ik me niet vergis).
Een groot contrast, dat hele politieke schouwspel, met onze eindeloze ritten door het wildpark. The Big Five hebben we niet gezien: enkel neushoorns en olifanten in alle soorten en maten, geen leeuw, luipaard of buffel. Maar de zebra's ver weg en heel dichtbij, de giraffen ver weg en ook zo dichtbij, de eenzame krokodil, de nijlpaarden, de water-, bos- en springbokken, bavianen, jakhals, zeearenden, wrattenzwijnen, impala's, kudu's, gnoes, maraboes, secretarisvogels enzovoort compenseerden dat moeiteloos.
Wat ik zeker ga onthouden: de twee zwart-geel-rode vogeltjes die zaten te kwelen op de rug van een zebra, het nijlpaard dat voor onze neus (we zaten in een hide waarin het ons niet goed kon zien) om zijn as rolde in het water en zijn keikoddige poten en roze buik liet zien, de optocht van zes wrattenzwijnen met de moeder vooraan, de vier kleintjes in het midden en de vader achteraan met hun dunne staartjes kaarsrecht in de lucht, de babyzebra en het wrattenbiggetje van ik schat een paar dagen oud, de gigantische olifantenstier die zijn ene achterpoot voor de andere schoof en zijn slurf op zijn slagtand legde voor de foto ...
En ook de uitgestrekte landschappen, het onweer dat de ongebruikelijke 39 graden brak zodat er nog een twintigtal graden overbleven, de heerlijke braais met mijn ouders en Annette (vis en papillotte met courgette, scampi, kerstomaat; kip en papillotte met olijven en citroen), de aapjes die de suikertjes kwamen stelen in het restaurant waar we bij aankomst iets aten, Thelma in het grote zwembad waar 's nachts de kikkers in kwaakten ... Mijn eerste echte dagen vakantie hier waren uitermate geslaagd, al voelt elk weekend hier als vakantie aan.
Over tien dagen gaan we twee weken naar Kaapstad en neem ik ook een paar dagen vrij voor mijn archiefwerk begint en daarna pikken we in Johannesburg twee vrienden op uit België om hier -- in de zomervakantie -- kerstmis, mijn verjaardag en oudejaar te vieren. Nog zo'n paradox: kerstbomen, poedersneeuw, elanden, slingers, kerstmutsen en kerstlichtjes in een land waar het stilaan elke dag een graad of dertig is, waar alles in bloei staat, waar ze smeken om de tropische 'donderstormen' die de watervoorraad van het volgende jaar moeten aanvullen.
Er waren al lang politieke spanningen in de gemeenteraad en de week voordien hadden ANC-schepenen een motion of no confidence ingediend tegen de huidige zwarte ANC-burgemeester, die van fraude en misbruik allerhande werd verdacht. Ze wilden hem laten vervangen door een ander lid van de ANC. Wat ze echter niet wisten, was dat de oppositiepartij Democratic Alliance in het geniep voor een tegenkandidaat had gezorgd, die uiteindelijk met 20 stemmen tegen 19 is verkozen.
En reed Annette ons niet rond in Pilanesberg, dan waren er zelfs 21 stemmen geteld ... Ze wist dat de woelige marathonvergadering van de week ervoor zou worden voortgezet zonder haar aanwezigheid, ze hield haar iPhone de hele avond in de gaten, maar dat het zo'n vaart zou lopen, had ze niet gedacht. Anders was ons geleide tripje wellicht ook in het water gevallen ... De publiekstribune zat rond middernacht bomvol en er steeg applaus op vanop alle banken toen haar verkiezing bekend gemaakt werd. Apart gevoel wellicht voor iemand die ons de hele dag wegwijs had gemaakt in de verschillende soorten antilopes en andere vreemde vogels.
Dat Annette de oppositie heeft weten te verenigen, verbaast ons niet. We hadden al van alle kanten zoveel goeds over haar gehoord. Ze straalt een natuurlijke autoriteit uit, heeft mensenkennis en levenswijsheid vergaard in haar voorbije leven en carrières, combineert humor met een gezond cynisme, zit in talrijke raden van bestuur, zorgt voor charity voor armblanke die met 130 euro staatspensioen moeten rondkomen, steunt haar vijf zwarte huisbedienden en hun kinderen waar ze kan, wil haar liefde voor Zuid-Afrika met iedereen delen en wil ervoor strijden om de corruptie het land uit te helpen en de zaken grondig en met een langetermijnvisie aan te pakken.
Haar partij is zeer gekant tegen president Zuma die bekend staat om zijn corruptie, genoemd wordt in een verkrachtingszaak en niet alleen zijn middelbaar niet heeft afgerond, maar zelfs zijn lagere school niet heeft beëindigd. Hij blijft enkel aan de macht door de historische erfenis van Mandela en zijn kennis van het doen en laten van haast alle ANC-partijleden.
Het voelde bijzonder raar, zo zei ze, om uit de handen van de vorige burgemeester de sleutels van zijn kantoor te krijgen, voorgesteld te worden aan de staff en meteen een wagen met kogelvrije ruiten, een chauffeur en lijfwacht te krijgen. Niet dat ze schrik heeft voor fysieke dreigementen: 'it will be a purely political threat'. 'Interesting times coming ahead', zo stelt ze ook, en 'it was a very very eventful day', toen ze de eerste keer terug thuis kwam. Blijkbaar heeft de overgang ook op nationaal niveau heel wat DA-hoop en ANC-alertheid gecreëerd.
Mijn ouders deelden een chalet met haar en wisten niet wat er aan de hand was woensdagnacht. Ze heeft de laatste nacht van ons verblijf daar ge-sms't en getelefoneerd, gaf 's ochtends al een radio-interview, werd op de terugweg gebeld door de DA-leider Helen Zille, en werd aan de kant van de weg nog eens geïnterviewd voor de radio over de gang van zaken en haar beleidsvisie. Diezelfde avond kwam ze op het regionale televisienieuws (en de regio's zijn hier groot!) en de dag erna stond ze op het voorblad van twee kranten. Thelma begreep niet goed wat er aan de hand was met haar Oma'Nette, die plotseling zowel op tv verscheen als naast haar fier stond mee te kijken.
Het ANC heeft een minuut na haar verkiezing al een motion of no confidence ingediend tegen haar. Haar mandaat loopt wellicht ook maar voor een drietal maanden, precies de rest van ons verblijf hier, maar het kan ook worden verlengd. Ze is zelf in elk geval overtuigd dat ze op die tijd de toon kan zetten, is van plan om de bekwame members of the municipal committee van het ANC opnieuw te benoemen, mensen te verzoenen en enkel de rotte appels weg te werken. Ze hoopt op drie maanden tijd het verschil te maken en haar mandaat te verlengen als eerste vrouwelijke burgemeester van Potchefstroom en eerste DA-burgemeester van het land (als ik me niet vergis).
Een groot contrast, dat hele politieke schouwspel, met onze eindeloze ritten door het wildpark. The Big Five hebben we niet gezien: enkel neushoorns en olifanten in alle soorten en maten, geen leeuw, luipaard of buffel. Maar de zebra's ver weg en heel dichtbij, de giraffen ver weg en ook zo dichtbij, de eenzame krokodil, de nijlpaarden, de water-, bos- en springbokken, bavianen, jakhals, zeearenden, wrattenzwijnen, impala's, kudu's, gnoes, maraboes, secretarisvogels enzovoort compenseerden dat moeiteloos.
Wat ik zeker ga onthouden: de twee zwart-geel-rode vogeltjes die zaten te kwelen op de rug van een zebra, het nijlpaard dat voor onze neus (we zaten in een hide waarin het ons niet goed kon zien) om zijn as rolde in het water en zijn keikoddige poten en roze buik liet zien, de optocht van zes wrattenzwijnen met de moeder vooraan, de vier kleintjes in het midden en de vader achteraan met hun dunne staartjes kaarsrecht in de lucht, de babyzebra en het wrattenbiggetje van ik schat een paar dagen oud, de gigantische olifantenstier die zijn ene achterpoot voor de andere schoof en zijn slurf op zijn slagtand legde voor de foto ...
En ook de uitgestrekte landschappen, het onweer dat de ongebruikelijke 39 graden brak zodat er nog een twintigtal graden overbleven, de heerlijke braais met mijn ouders en Annette (vis en papillotte met courgette, scampi, kerstomaat; kip en papillotte met olijven en citroen), de aapjes die de suikertjes kwamen stelen in het restaurant waar we bij aankomst iets aten, Thelma in het grote zwembad waar 's nachts de kikkers in kwaakten ... Mijn eerste echte dagen vakantie hier waren uitermate geslaagd, al voelt elk weekend hier als vakantie aan.
Over tien dagen gaan we twee weken naar Kaapstad en neem ik ook een paar dagen vrij voor mijn archiefwerk begint en daarna pikken we in Johannesburg twee vrienden op uit België om hier -- in de zomervakantie -- kerstmis, mijn verjaardag en oudejaar te vieren. Nog zo'n paradox: kerstbomen, poedersneeuw, elanden, slingers, kerstmutsen en kerstlichtjes in een land waar het stilaan elke dag een graad of dertig is, waar alles in bloei staat, waar ze smeken om de tropische 'donderstormen' die de watervoorraad van het volgende jaar moeten aanvullen.
maandag 19 november 2012
Ode aan mijn ouders
Ik ben weer dochter, en niet alleen moeder en lief en onderzoeker, want mijn ouders zijn sinds vorige zondag op bezoek. Een hele week al, en ik heb ze nog nooit zo gemist als nu. Het klinkt paradoxaal, maar zo voelt het. Nu weet ik pas hoe fijn het is om ze weer dichtbij te hebben, om over politiek en familie en wijn en de wereld te praten, en samen versteld te staan van Thelma's spraakwaterval, haar dansjes, haar ellenlange liedjes met zelfverzonnen woorden, haar spitsvondige opmerkingen. Om hen ons verleden hier voor te stellen, terwijl ze deel uitmaken van ons 'nu'.
Toen we vertrokken in Zaventem tweeënhalf maanden geleden, had ik het ook even lastig. De tranen prikten toen ik zag wat mijn ouders voor Thelma hadden meegebracht: een vierkant kleuterboekje met alle foto's van haar lievelingsplekjes bij oma en opa thuis. Haar badspeelgoed, haar lievelingsboekjes, de tomaatjes in de tuin, de paprika's waar ze aan ging ruiken, de okkernoten die ze samen met opa kraakt, en natuurlijk ook foto's van de hele familie. Het zat samen in een tasje met Thelma's favoriete Playmobilhondje en een plastieken Nijntje waar ze zo graag mee speelt, en toen ik dat zag, moest ik vechten tegen de tranen.
Het deed me wat, die kleine speelgoedjes waar Thelma zo aan gehecht was, als symbool voor de enorme band die ze heeft met haar grootouders. Het attente gebaar om een boekje samen te stellen met het verhaal van haar leven thuis, om samen in te bladeren als de herinneringen vervagen. Een boekje waar Thelma aanvankelijk niet zoveel in keek, omdat alles nog zo vers in haar geheugen lag, maar waar ze de laatste weken vaker om vroeg. Het deed me denken aan de oeverloze liefde die ik zelf altijd gekregen heb, en de steun en raad bij alles wat ik ondernam. Ook het project Zuid-Afrika. Mijn moeder had het moeilijk met mijn plannen, dat wel, maar ze wist dat ze me niet kon tegenhouden.
Het was een once in a lifetime experience die we niet mochten laten schieten, de kans om ergens anders te leven en te werken, in een cultuur die tegelijk vreemd en vertrouwd aanvoelt. De kans om ons leven in België eens vanop een afstand te bekijken, wat er goed zat en wat fout, wat we verkeerd inschatten en wat niet. De kans om nieuwe mensen te leren kennen, maar ook met z'n drieën wat dichter op elkaars vel te zitten. Ik ben blij dat ik er alles aan gedaan heb om die kans realiteit te laten worden, blij dat we het onzekere voor het zekere hebben gekozen, blij dat het hier tot dusver zo goed meevalt.
Tijdens alle voorbereidingen in augustus heb ik de emotionele kant van ons vertrek een beetje uit de weg geduwd. Want je weet toch niet wat er komt, en je moet van alles regelen, en zes maanden zijn zo voorbij, en er is Skype, en we krijgen bezoek, en zo'n sterke band vervaagt toch niet. En hier in Zuid-Afrika kwam er ook van alles op ons af, is elke week weer anders, ben ik nieuw onderzoek gestart en maken we ons nieuwe gewoontes eigen, zijn we blij om tussendoor te kunnen bloggen en skypen, om dan voort te gaan met de orde van de dag, die dringend geplukt moet worden.
En dan zijn plots je ouders hier, maken ze deel uit van de alledaagsheid, en staat je vorige leven even on hold. Ik ging nog wel werken de voorbije week, maar ik had veel meer zin om 's middags met hen op een terras te zitten, om hun interactie met Thelma gade te slaan, om samen te winkelen, of over koetjes en kalfjes te praten in een eindeloos Skypegesprek van topkwaliteit. En dat ga ik missen. Ik weet dat twee weken bij ons inwonen van een intensiteit is die we zelfs in België niet meemaken, maar ze hebben ondertussen wel een plek verworven in ons grote huis die leeg gaat aanvoelen na volgende week.
Toen we vertrokken in Zaventem tweeënhalf maanden geleden, had ik het ook even lastig. De tranen prikten toen ik zag wat mijn ouders voor Thelma hadden meegebracht: een vierkant kleuterboekje met alle foto's van haar lievelingsplekjes bij oma en opa thuis. Haar badspeelgoed, haar lievelingsboekjes, de tomaatjes in de tuin, de paprika's waar ze aan ging ruiken, de okkernoten die ze samen met opa kraakt, en natuurlijk ook foto's van de hele familie. Het zat samen in een tasje met Thelma's favoriete Playmobilhondje en een plastieken Nijntje waar ze zo graag mee speelt, en toen ik dat zag, moest ik vechten tegen de tranen.
Het deed me wat, die kleine speelgoedjes waar Thelma zo aan gehecht was, als symbool voor de enorme band die ze heeft met haar grootouders. Het attente gebaar om een boekje samen te stellen met het verhaal van haar leven thuis, om samen in te bladeren als de herinneringen vervagen. Een boekje waar Thelma aanvankelijk niet zoveel in keek, omdat alles nog zo vers in haar geheugen lag, maar waar ze de laatste weken vaker om vroeg. Het deed me denken aan de oeverloze liefde die ik zelf altijd gekregen heb, en de steun en raad bij alles wat ik ondernam. Ook het project Zuid-Afrika. Mijn moeder had het moeilijk met mijn plannen, dat wel, maar ze wist dat ze me niet kon tegenhouden.
Het was een once in a lifetime experience die we niet mochten laten schieten, de kans om ergens anders te leven en te werken, in een cultuur die tegelijk vreemd en vertrouwd aanvoelt. De kans om ons leven in België eens vanop een afstand te bekijken, wat er goed zat en wat fout, wat we verkeerd inschatten en wat niet. De kans om nieuwe mensen te leren kennen, maar ook met z'n drieën wat dichter op elkaars vel te zitten. Ik ben blij dat ik er alles aan gedaan heb om die kans realiteit te laten worden, blij dat we het onzekere voor het zekere hebben gekozen, blij dat het hier tot dusver zo goed meevalt.
Tijdens alle voorbereidingen in augustus heb ik de emotionele kant van ons vertrek een beetje uit de weg geduwd. Want je weet toch niet wat er komt, en je moet van alles regelen, en zes maanden zijn zo voorbij, en er is Skype, en we krijgen bezoek, en zo'n sterke band vervaagt toch niet. En hier in Zuid-Afrika kwam er ook van alles op ons af, is elke week weer anders, ben ik nieuw onderzoek gestart en maken we ons nieuwe gewoontes eigen, zijn we blij om tussendoor te kunnen bloggen en skypen, om dan voort te gaan met de orde van de dag, die dringend geplukt moet worden.
En dan zijn plots je ouders hier, maken ze deel uit van de alledaagsheid, en staat je vorige leven even on hold. Ik ging nog wel werken de voorbije week, maar ik had veel meer zin om 's middags met hen op een terras te zitten, om hun interactie met Thelma gade te slaan, om samen te winkelen, of over koetjes en kalfjes te praten in een eindeloos Skypegesprek van topkwaliteit. En dat ga ik missen. Ik weet dat twee weken bij ons inwonen van een intensiteit is die we zelfs in België niet meemaken, maar ze hebben ondertussen wel een plek verworven in ons grote huis die leeg gaat aanvoelen na volgende week.
woensdag 7 november 2012
Brood in Bloemfontein
Ik ben vandaag met een schat in mijn rugzak naar huis getroond. Een vers en stevig roggebrood, om het uitgewoonde woord 'kraakvers' eens niet te gebruiken, of het gruwelijke en vaak totaal misplaatste 'ovenvers'. Maar een roggebrood dus, zo eentje met bloem op en een gebarsten korst. Wat heb ik daar al naar verlangd in het Brits gekleurde Zuid-Afrika, waar je met enige moeite roggebrood uit plastiek kunt vinden, maar meestal genoegen moet nemen met wegwaaitoastbrood van twaalf in een dozijn. Zelfs geen 'afbakbaguettes' of broodjes die je in je eigen oven semi-vers kunt laten lijken.
Met een beetje geluk is het toastbrood hier bruin in plaats van wit, en met een beetje ongeluk zitten er dan weer wholegrains in, en dan bedoelen ze echt whole grains, niet geplet of vermalen, maar gewoon een keiharde graankorrel die je niet plat krijgt geknabbeld. Als dat brood dan nog eens getoast is, zakt de warme watte een beetje in en steken de graantjes ertussenuit. Donkerder brood met dikkere sneden heb je hier wel, maar alles is prefab, zit in plastiek, is verrijkt met weet-ik-welke mineralen en vitaminen en is een eeuwigheid houdbaar. En zuurdesem vind je soms, in pakjes van vijf sneden, waar de witte puntjes schimmel twee dagen later op staan te blinken.
Maar niet hier, in Bloemfontein. Hier, in het groezelige en lawaaierige Bloemfontein dat me meer aan Caïro doet denken dan aan Bloemen en Fonteinen, is er in de Waterfront Mall een doening die Picnic heet, en die me getipt was door mijn Duitse huisgenoot. Danku Niels, duizendmaal dank, want ik was er anders geheel onwetend voorbijgelopen. Ik heb er tussen mijn archiefwerk door belegde rogge- en speltboterhammen gegeten met gisteren geroosterde groenten, flinterdunne mozzarella en pesto, en vandaag gemarineerde artisjok en paprika, gekarameliseerde ui, basilicumblaadjes, spinazie en een fijn sneetje halfbelegen kaas. Kaas, alweer (zie onder), maar oh boy, wat heeft me dat gesmaakt.
Ik was in de zevende hemel. Supervriendelijke bediening, gezellige drukte, heerlijke koffie, vegetarische boterhammen met meer dan cheddar en tomaat, zicht op water dat baadde in het zonlicht, grote krijtborden aan de muur met de suggesties, én een déli-shop waar ze die broden ook nog eens verkopen, naast cupcakes en granenkoekjes, speciale kazen, artisjok in olijfolie en paprika in balsamico ... Het Walhalla!
En oké, het was in de shopping mall waar ze wel massa's bloemen en fonteinen hebben, waar de kerstballen hangen te blinken en de vloer zo glad en schoon is dat je ervan kunt eten, waar de gigantische keuze aan schoenen en kleren je snel weer buiten doet hollen, maar ik heb er toch maar fijn mijn archiefdag mee opgeleukt. Gisteren, vandaag, morgen en overmorgen weer. En zaterdag misschien nog even halt houden daar om een paar broden, kaas en délicatessen in te slaan.
De terrasjes, koffiehuisjes of sushi-bars die je in België vindt, vind je in Zuid-Afrika ook en mis ik niet, maar wat ik wel mis, is eerlijk eten. Eten waar niet overal gesmolten kaas in gefoefeld is, waar niet altijd frieten bij geserveerd worden, dat niet bestaat uit een uitgelezen selectie van gefrituurde inktvis, gefrituurde viscakes en gefrituurde scampi's, mét frieten, en dat net iets geïnspireerder is dan het enige gezonde alternatief: de Griekse salade die je hier overal kunt krijgen, maar die geserveerd wordt met de doorsneedressing die ook bij de frieten wordt gegeven en zonder brood, zodat je een uur later alweer honger hebt.
En vegetarische opties waar je een paar uur mee voortkunt, dat mis ik dus ook. Niet gewoon hetzelfde waaruit het vlees is weggelaten zonder enige vorm van compensatie, tenzij kaas, als er al zoiets op de kaart staat, maar verrassende, lekkere en gezonde veggie stuff. Ik ben dus een beetje ten node en een beetje uit luiheid weer vleeseter geworden, hoewel ik buitenshuis nog altijd de kaart afspeur naar de veggie opties.
Vleesvervangers zijn in een kleine stad als Potchefstroom haast niet te krijgen, tenzij je ook kaas tot die groep rekent, wat geen steek houdt als je vlees wilt minderen om je voetafdruk te verkleinen en het mooi meegenomen vindt dat ondertussen ook het dierenleed in de vleesindustrie vermindert. Maar groenteburgers, loempia's zonder kip, falafels of quornblokjes zijn in de reguliere supermarkten als Checkers en The Friendly Grocer niet te vinden, en kleinere biowinkels heb je hier niet, tenzij ik die ene telkens voorbij ben gelopen.
Thuis kookte ik een à twee keer per week een vegetarisch gerecht waar er wat meer werk en ingrediënten in kropen, liet ik mijn lief op andere dagen mijn virtuele biefstuk of worst door iets snel-klaars uit de koelkast vervangen, kon ik hem af en toe ook overhalen om ook zijn gehakt door seitangehakt te vervangen, heeft hij een Libanese kikkererwten-korianderschotel tot ons standaardmenu verheven, en vond hij het zelf ook soms net iets te makkelijk en smakelijk om mijn veggievoorraad aan te spreken in plaats van zelf nog naar de supermarkt of slager te lopen. Vegetarisch eten, da's dus echt een eitje, ook met een carnivoor in huis.
Maar hier in Zuid-Afrika kookt Bernard fulltime, zijn er geen handige vervangopties, en waag ik het niet om hem te vragen zelf seitan te maken (alhoewel, liefje?) of het internet af te speuren naar vegetarische recepten in plaats van hem uit zijn blote hoofd te laten koken, wat hij het liefst doet. Ik ben wel ontzettend overtuigd om in België thuis en op restaurant weer vegetariër te worden na deze vleesepisode. Ik vond de vegetarische opties minstens even lekker, was een paar kilo lichter (komt natuurlijk ook door de kaas hier en de frieten 's middags, de volleybalpauze, het werk dat op vijf in plaats van twintig minuten fietsen ligt, ...), en ik voelde mij er mentaal ook beter bij, plofkip- en voetafdrukgewijs.
Met een beetje geluk is het toastbrood hier bruin in plaats van wit, en met een beetje ongeluk zitten er dan weer wholegrains in, en dan bedoelen ze echt whole grains, niet geplet of vermalen, maar gewoon een keiharde graankorrel die je niet plat krijgt geknabbeld. Als dat brood dan nog eens getoast is, zakt de warme watte een beetje in en steken de graantjes ertussenuit. Donkerder brood met dikkere sneden heb je hier wel, maar alles is prefab, zit in plastiek, is verrijkt met weet-ik-welke mineralen en vitaminen en is een eeuwigheid houdbaar. En zuurdesem vind je soms, in pakjes van vijf sneden, waar de witte puntjes schimmel twee dagen later op staan te blinken.
Maar niet hier, in Bloemfontein. Hier, in het groezelige en lawaaierige Bloemfontein dat me meer aan Caïro doet denken dan aan Bloemen en Fonteinen, is er in de Waterfront Mall een doening die Picnic heet, en die me getipt was door mijn Duitse huisgenoot. Danku Niels, duizendmaal dank, want ik was er anders geheel onwetend voorbijgelopen. Ik heb er tussen mijn archiefwerk door belegde rogge- en speltboterhammen gegeten met gisteren geroosterde groenten, flinterdunne mozzarella en pesto, en vandaag gemarineerde artisjok en paprika, gekarameliseerde ui, basilicumblaadjes, spinazie en een fijn sneetje halfbelegen kaas. Kaas, alweer (zie onder), maar oh boy, wat heeft me dat gesmaakt.
Ik was in de zevende hemel. Supervriendelijke bediening, gezellige drukte, heerlijke koffie, vegetarische boterhammen met meer dan cheddar en tomaat, zicht op water dat baadde in het zonlicht, grote krijtborden aan de muur met de suggesties, én een déli-shop waar ze die broden ook nog eens verkopen, naast cupcakes en granenkoekjes, speciale kazen, artisjok in olijfolie en paprika in balsamico ... Het Walhalla!
En oké, het was in de shopping mall waar ze wel massa's bloemen en fonteinen hebben, waar de kerstballen hangen te blinken en de vloer zo glad en schoon is dat je ervan kunt eten, waar de gigantische keuze aan schoenen en kleren je snel weer buiten doet hollen, maar ik heb er toch maar fijn mijn archiefdag mee opgeleukt. Gisteren, vandaag, morgen en overmorgen weer. En zaterdag misschien nog even halt houden daar om een paar broden, kaas en délicatessen in te slaan.
De terrasjes, koffiehuisjes of sushi-bars die je in België vindt, vind je in Zuid-Afrika ook en mis ik niet, maar wat ik wel mis, is eerlijk eten. Eten waar niet overal gesmolten kaas in gefoefeld is, waar niet altijd frieten bij geserveerd worden, dat niet bestaat uit een uitgelezen selectie van gefrituurde inktvis, gefrituurde viscakes en gefrituurde scampi's, mét frieten, en dat net iets geïnspireerder is dan het enige gezonde alternatief: de Griekse salade die je hier overal kunt krijgen, maar die geserveerd wordt met de doorsneedressing die ook bij de frieten wordt gegeven en zonder brood, zodat je een uur later alweer honger hebt.
En vegetarische opties waar je een paar uur mee voortkunt, dat mis ik dus ook. Niet gewoon hetzelfde waaruit het vlees is weggelaten zonder enige vorm van compensatie, tenzij kaas, als er al zoiets op de kaart staat, maar verrassende, lekkere en gezonde veggie stuff. Ik ben dus een beetje ten node en een beetje uit luiheid weer vleeseter geworden, hoewel ik buitenshuis nog altijd de kaart afspeur naar de veggie opties.
Vleesvervangers zijn in een kleine stad als Potchefstroom haast niet te krijgen, tenzij je ook kaas tot die groep rekent, wat geen steek houdt als je vlees wilt minderen om je voetafdruk te verkleinen en het mooi meegenomen vindt dat ondertussen ook het dierenleed in de vleesindustrie vermindert. Maar groenteburgers, loempia's zonder kip, falafels of quornblokjes zijn in de reguliere supermarkten als Checkers en The Friendly Grocer niet te vinden, en kleinere biowinkels heb je hier niet, tenzij ik die ene telkens voorbij ben gelopen.
Thuis kookte ik een à twee keer per week een vegetarisch gerecht waar er wat meer werk en ingrediënten in kropen, liet ik mijn lief op andere dagen mijn virtuele biefstuk of worst door iets snel-klaars uit de koelkast vervangen, kon ik hem af en toe ook overhalen om ook zijn gehakt door seitangehakt te vervangen, heeft hij een Libanese kikkererwten-korianderschotel tot ons standaardmenu verheven, en vond hij het zelf ook soms net iets te makkelijk en smakelijk om mijn veggievoorraad aan te spreken in plaats van zelf nog naar de supermarkt of slager te lopen. Vegetarisch eten, da's dus echt een eitje, ook met een carnivoor in huis.
Maar hier in Zuid-Afrika kookt Bernard fulltime, zijn er geen handige vervangopties, en waag ik het niet om hem te vragen zelf seitan te maken (alhoewel, liefje?) of het internet af te speuren naar vegetarische recepten in plaats van hem uit zijn blote hoofd te laten koken, wat hij het liefst doet. Ik ben wel ontzettend overtuigd om in België thuis en op restaurant weer vegetariër te worden na deze vleesepisode. Ik vond de vegetarische opties minstens even lekker, was een paar kilo lichter (komt natuurlijk ook door de kaas hier en de frieten 's middags, de volleybalpauze, het werk dat op vijf in plaats van twintig minuten fietsen ligt, ...), en ik voelde mij er mentaal ook beter bij, plofkip- en voetafdrukgewijs.
dinsdag 30 oktober 2012
Nooitgedacht
Thelma's tantrums zijn een beetje gaan liggen, gelukkig maar. Wat meer regelmaat in de schooldagen, een groter aanbod eten meteen als ze van school komt (gisteren at ze twee balkjes Weet-Bix, een kom soep én een puddinkje), beetje laten uitrazen en ondertussen semi-ongeïnteresseerd een boekje lezen tot ze bijdraait ... Dat doet de truc. Wij kennen haar aanvallen ondertussen wat beter en zij kent de oninteressante gevolgen ook wat beter. Fair deal.
Zaterdag zijn we naar Nooitgedacht gereden, een van de vele (vijf!) Nooitgedachts in Zuid-Afrika: niet die van Peter Pan en ook niet die van de lekkere wijn, maar een onbeduidend plekje in Noord-West, op uitnodiging van onze Zuid-Afrikaanse huisgenoten. Zij huurden daar met hun twee dochters, schoonzoon en kleinkinderen twee 'barakskes' van de universiteit met een keukentje en telkens één slaapkamer. Lekker basic, maar meer heb je niet nodig als je ook een tuin hebt die grenst aan de prachtige Vaal, waar reigers en visarenden de boel versieren, en een afdak om te schuilen voor de tropische onweren in dit regenseizoen.
Zeer handig trouwens het onweer in Zuid-Afrika: je ziet het van kilometers ver aankomen, het regent een dik uur onophoudelijk, met felle donders en bliksem, in een soort l'heure bleue dat het uitzicht adembenemend maakt en daarna breekt de zon door en kan alles weer herleven. Geen druilerige dagen hier met onophoudelijk miezeren, of vijftien buien na elkaar bij voorkeur tijdens ochtend- én avondshift, zodat je 's avonds opnieuw je natte KWay mag aantrekken. Veel studenten laten zich dan ook gewillig natregenen, of trekken de schoenen uit en lopen gewoon een beetje gillend naar huis.
Ik wou Thelma koste wat het kost een middagdut laten doen in Nooitgedacht, niet omwille van de mooie naam, maar enkel omdat ik de ellendige scènes al zag aankomen. Ik was dus totally not amused toen ze na twee keer twintig seconden proberen al onmiddellijk weer aan de deur stond en ze daarna, na Bernard zijn poging, na vijfentwintig minuten alweer wakker was. Maar ja, met twee kinderen van drie en vier die geen middagdut meer moeten doen, kan je natuurlijk geen wonderen verwachten, ook al mocht ze in haar lievelingstentje slapen waar ze de voorbije week ook al in had overnacht.
En kijk: het was een perfecte zaterdag. Geen scènes, geen ambras, vader die een dikke vis heeft gevangen met een Barbievislijn (tot frustratie van de professioneel vissende schoonzoon), en moeder die een beetje kon relaxen toen Thelma even deed alsof ze sliep en zich daarna bij het idee van de ontbrekende middagdut kon neerleggen. Lekker 'gebraaid', beetje 'gecricket' en geaperitiefd in de Zuid-Afrikaanse zon. Op weg naar huis met open mond gekeken naar de magnifieke zonsondergang, thuis nog een fles melk en bedje binnen. Met slechts één scène, tot ik haar met bezwerende woorden in haar reistentje kon lokken en het hele avondritueel gewoon halveerde.
De dag erna hebben we een rustig dagje thuis ingelast, met waterspelletjes in de tuin, een flinke middagdut en een duik in het zwembad, waarbij haar nieuwe zwemeend de geest heeft gegeven toen Bernard ermee aan het poortje bleef hangen. Ik die dacht dat je dat met fietsgerief nog kon herstellen, maar blijkbaar plakt dat op plastiek toch niet. Driedubbeldikke brol dus, voor te veel geld gekocht van de venters die op elk kruispunt met de meest waanzinnige dingen staan te leuren: zwemeenden, zitzakken en palmbomen, naast de obligate kranten, gsm-laders of zonnebrillen.
Vandaag trouwens gehoord dat het gemiddelde maandloon van de zwarte bevolking 5.000 ZAR (Zuid-Afrikaanse Rand) bedraagt, een kleine 500 euro, tegenover 30.000 ZAR of 3000 euro voor een witte werknemer. Alle affirmative action en quota ten spijt. Je hebt uiteraard veel uitzonderingen (rijke 'zwartmense' of 'bruinmense' in SUV's en 'armblanke' die bedelen bij de supermarkt), maar het zijn de uitzonderingen die de regel helaas nog steeds bevestigen.
Ik had trouwens eerst 'Thelmataal' als titel genomen, omdat ik een kort berichtje wou schrijven over Thelma's recente meertaligheid. Behalve Nederlandse woorden die ons achterover doen vallen, zoals 'hersenschudding', 'kikkervisje' en 'hooiberg' uit haar voorleesboekjes, brengt ze nu ook Afrikaanse woorden mee naar huis. En heeft ze sinds kort ook het Engels ontdekt, de taal die we meestal met onze huisgenoten spreken.
'Blommetjie' ('bloemekie' of bloempje) zei ze al, maar nu komen daar zinnen en woordgroepen bij als 'papa lekker kos maak' (papa maakt lekker eten); 'in die kombuis' (in de keuken); 'my kop' (mijn hoofd), 'nie pyn maak' of 'nie eina maak' (elkaar geen pijn doen) en het welbekende 'baie' (veel). Grappig zijn ook de dubbele meervouden: vrouwen zijn hier 'vrouwens' en Thelma maakt van Nederlandse meervouden als 'lampen' sinds kort ook 'lampens'. En we schrokken ons een hoedje toen ze het oer-Gentse 'nieje!' bovenhaalde, maar 'nieja!' is gewoon een heel sterke nee in het Afrikaans.
In het Engels vindt ze het bijzonder grappig om iedereen met het Zuid-Afrikaans-Engelse 'helleuw!' aan te spreken en dan te kijken hoe de omstaanders reageren op zoveel branie. Ze weet ondertussen ook dat na 'hello' meestal 'how are you?' volgt, en dat er daarna iets met een herhaling komt. Een klassieke Engelse conversatie tussen Thelma en onze house lady Annette is dan ook: [T:] 'Helleuw Oma'Nette!', [A:] 'Hello Thelma, how are you?', [T:] 'Helleuw Oma'Nette, hawayoe?', [A:] Fine, thank you, and how are you?', [T:] 'Fajn, denkjoe, en hawayoe?', [A:] 'Fine, thank you!', [T:] 'Fajn, denkjoe!', met op het eind een welgemeende: 'Baibai!'.
Zaterdag zijn we naar Nooitgedacht gereden, een van de vele (vijf!) Nooitgedachts in Zuid-Afrika: niet die van Peter Pan en ook niet die van de lekkere wijn, maar een onbeduidend plekje in Noord-West, op uitnodiging van onze Zuid-Afrikaanse huisgenoten. Zij huurden daar met hun twee dochters, schoonzoon en kleinkinderen twee 'barakskes' van de universiteit met een keukentje en telkens één slaapkamer. Lekker basic, maar meer heb je niet nodig als je ook een tuin hebt die grenst aan de prachtige Vaal, waar reigers en visarenden de boel versieren, en een afdak om te schuilen voor de tropische onweren in dit regenseizoen.
Zeer handig trouwens het onweer in Zuid-Afrika: je ziet het van kilometers ver aankomen, het regent een dik uur onophoudelijk, met felle donders en bliksem, in een soort l'heure bleue dat het uitzicht adembenemend maakt en daarna breekt de zon door en kan alles weer herleven. Geen druilerige dagen hier met onophoudelijk miezeren, of vijftien buien na elkaar bij voorkeur tijdens ochtend- én avondshift, zodat je 's avonds opnieuw je natte KWay mag aantrekken. Veel studenten laten zich dan ook gewillig natregenen, of trekken de schoenen uit en lopen gewoon een beetje gillend naar huis.
Ik wou Thelma koste wat het kost een middagdut laten doen in Nooitgedacht, niet omwille van de mooie naam, maar enkel omdat ik de ellendige scènes al zag aankomen. Ik was dus totally not amused toen ze na twee keer twintig seconden proberen al onmiddellijk weer aan de deur stond en ze daarna, na Bernard zijn poging, na vijfentwintig minuten alweer wakker was. Maar ja, met twee kinderen van drie en vier die geen middagdut meer moeten doen, kan je natuurlijk geen wonderen verwachten, ook al mocht ze in haar lievelingstentje slapen waar ze de voorbije week ook al in had overnacht.
En kijk: het was een perfecte zaterdag. Geen scènes, geen ambras, vader die een dikke vis heeft gevangen met een Barbievislijn (tot frustratie van de professioneel vissende schoonzoon), en moeder die een beetje kon relaxen toen Thelma even deed alsof ze sliep en zich daarna bij het idee van de ontbrekende middagdut kon neerleggen. Lekker 'gebraaid', beetje 'gecricket' en geaperitiefd in de Zuid-Afrikaanse zon. Op weg naar huis met open mond gekeken naar de magnifieke zonsondergang, thuis nog een fles melk en bedje binnen. Met slechts één scène, tot ik haar met bezwerende woorden in haar reistentje kon lokken en het hele avondritueel gewoon halveerde.
De dag erna hebben we een rustig dagje thuis ingelast, met waterspelletjes in de tuin, een flinke middagdut en een duik in het zwembad, waarbij haar nieuwe zwemeend de geest heeft gegeven toen Bernard ermee aan het poortje bleef hangen. Ik die dacht dat je dat met fietsgerief nog kon herstellen, maar blijkbaar plakt dat op plastiek toch niet. Driedubbeldikke brol dus, voor te veel geld gekocht van de venters die op elk kruispunt met de meest waanzinnige dingen staan te leuren: zwemeenden, zitzakken en palmbomen, naast de obligate kranten, gsm-laders of zonnebrillen.
Vandaag trouwens gehoord dat het gemiddelde maandloon van de zwarte bevolking 5.000 ZAR (Zuid-Afrikaanse Rand) bedraagt, een kleine 500 euro, tegenover 30.000 ZAR of 3000 euro voor een witte werknemer. Alle affirmative action en quota ten spijt. Je hebt uiteraard veel uitzonderingen (rijke 'zwartmense' of 'bruinmense' in SUV's en 'armblanke' die bedelen bij de supermarkt), maar het zijn de uitzonderingen die de regel helaas nog steeds bevestigen.
Ik had trouwens eerst 'Thelmataal' als titel genomen, omdat ik een kort berichtje wou schrijven over Thelma's recente meertaligheid. Behalve Nederlandse woorden die ons achterover doen vallen, zoals 'hersenschudding', 'kikkervisje' en 'hooiberg' uit haar voorleesboekjes, brengt ze nu ook Afrikaanse woorden mee naar huis. En heeft ze sinds kort ook het Engels ontdekt, de taal die we meestal met onze huisgenoten spreken.
'Blommetjie' ('bloemekie' of bloempje) zei ze al, maar nu komen daar zinnen en woordgroepen bij als 'papa lekker kos maak' (papa maakt lekker eten); 'in die kombuis' (in de keuken); 'my kop' (mijn hoofd), 'nie pyn maak' of 'nie eina maak' (elkaar geen pijn doen) en het welbekende 'baie' (veel). Grappig zijn ook de dubbele meervouden: vrouwen zijn hier 'vrouwens' en Thelma maakt van Nederlandse meervouden als 'lampen' sinds kort ook 'lampens'. En we schrokken ons een hoedje toen ze het oer-Gentse 'nieje!' bovenhaalde, maar 'nieja!' is gewoon een heel sterke nee in het Afrikaans.
In het Engels vindt ze het bijzonder grappig om iedereen met het Zuid-Afrikaans-Engelse 'helleuw!' aan te spreken en dan te kijken hoe de omstaanders reageren op zoveel branie. Ze weet ondertussen ook dat na 'hello' meestal 'how are you?' volgt, en dat er daarna iets met een herhaling komt. Een klassieke Engelse conversatie tussen Thelma en onze house lady Annette is dan ook: [T:] 'Helleuw Oma'Nette!', [A:] 'Hello Thelma, how are you?', [T:] 'Helleuw Oma'Nette, hawayoe?', [A:] Fine, thank you, and how are you?', [T:] 'Fajn, denkjoe, en hawayoe?', [A:] 'Fine, thank you!', [T:] 'Fajn, denkjoe!', met op het eind een welgemeende: 'Baibai!'.
woensdag 24 oktober 2012
Paparazzi
Zoals beloofd nog een paar foto's van het konsert. Ik heb al spijt dat al mijn filmpjes niet langer duren en we niet nog meer foto's hebben gemaakt, maar we zaten op rij vijf en wisten niet goed hoe de kwaliteit zou zijn. Ik vreesde ook dat mijn toestel in een-twee-drie vol zou staan met filmpjes voor ik Thelma kon spotten en moest tussendoor zelfs af en toe een filmpje wissen omdat het geheugen van mijn toestel volraakte. Oh stress van jonge ouders die hun kroost willen vereeuwigen!
Er zaten bovendien ook twee professionele cameramannen in de zaal die ons via de school vast nog wel een dvd'tje zouden bezorgen, maar of dat ook effectief zo zal zijn, weten we nog niet. 't Zou wel tof zijn voor Thelma om echte beelden mee naar België te kunnen nemen die de obligate gaten in het geheugen van een tweejarige een beetje kunnen opvullen ...
Bij de foto's, die Bernard heeft gemaakt, was het aanvankelijk zoeken doordat het licht op scène steeds weer veranderde en de flits uiteraard niet ver genoeg reikte, maar na Thelma's optreden had hij het onder de knie. Gelukkig was er ook één lucky shot van Thelma bij, die er in haar lieflijk omajurkje met bloemetjeshoed en die chubby witte baby-armpjes om te stelen uitzag.
Voor het optreden begon, hebben we achter de schermen als volleerde paparazzi ook nog enkele beelden geschoten, toen de ukkies van Asjassies Witrand nog in openlucht stonden te popelen om de show te stelen. Thelma's afdeling van Asjassies zat toen al in het auditorium en konden we niet meer strikken voor een fotoshoot, maar ik betwijfel of die witte scheetjes wel even fotogeniek waren geweest ...
En wie zich vragen stelt over het kleurenpalet van de foto's: de overwegend zwarte kindjes zijn leerlingen van Witrand, no pun intended, de Engelstalige afdeling van Asjassies. In Thelma's afdeling is de voertaal Afrikaans en zijn er dus overwegend witte kindjes. De Apartheid mag dan al achttien jaar achter de rug zijn, de moedertaal en voertaal op school bepalen nog steeds het coloriet ...
Er zaten bovendien ook twee professionele cameramannen in de zaal die ons via de school vast nog wel een dvd'tje zouden bezorgen, maar of dat ook effectief zo zal zijn, weten we nog niet. 't Zou wel tof zijn voor Thelma om echte beelden mee naar België te kunnen nemen die de obligate gaten in het geheugen van een tweejarige een beetje kunnen opvullen ...
Bij de foto's, die Bernard heeft gemaakt, was het aanvankelijk zoeken doordat het licht op scène steeds weer veranderde en de flits uiteraard niet ver genoeg reikte, maar na Thelma's optreden had hij het onder de knie. Gelukkig was er ook één lucky shot van Thelma bij, die er in haar lieflijk omajurkje met bloemetjeshoed en die chubby witte baby-armpjes om te stelen uitzag.
Voor het optreden begon, hebben we achter de schermen als volleerde paparazzi ook nog enkele beelden geschoten, toen de ukkies van Asjassies Witrand nog in openlucht stonden te popelen om de show te stelen. Thelma's afdeling van Asjassies zat toen al in het auditorium en konden we niet meer strikken voor een fotoshoot, maar ik betwijfel of die witte scheetjes wel even fotogeniek waren geweest ...
En wie zich vragen stelt over het kleurenpalet van de foto's: de overwegend zwarte kindjes zijn leerlingen van Witrand, no pun intended, de Engelstalige afdeling van Asjassies. In Thelma's afdeling is de voertaal Afrikaans en zijn er dus overwegend witte kindjes. De Apartheid mag dan al achttien jaar achter de rug zijn, de moedertaal en voertaal op school bepalen nog steeds het coloriet ...
dinsdag 23 oktober 2012
30th Extravaganza
Thelma heeft met haar twee jaar en drie maanden voor het eerst een podium beklommen. Samen met haar klasje Gansies vertolkte ze een van de vijftien scènes van de '30th Extravaganza'-show om het dertigjarige bestaan van haar eerste schooltje te vieren. Elke klas beeldde een memorabele gebeurtenis uit die een van de voorbije jaren kenmerkte: een geldinzameling waarbij iedereen verkleed liep, een bezoek van het leger, een kleuterkookwedstrijd, een uitstapje naar de brandweer, het eerste optreden in het auditorium van de universiteit ...
't Was een mix van dansjes en toneeltjes op de tonen van Grease, I'm a Train, Great Balls of Fire en ... Goggatjie oefen saam, het liedje van Thelma's klas. Echt extravagant kon je haar scène dus niet noemen, want ze moesten een uitstapje naar een rusthuis ('ouetehuis', spreek uit 'ouwe-tehuis') en de jaarlijkse grootouderdag in de verf zetten, door verkleed als opa's en oma's spelletjes uit die laatsten hun kindertijd na te doen. Dubbele bodems en metatheater, dat wel!
Thelma had er geen benul van dat er zevenhonderd mensen in de zaal zaten, en had twee dagen ervoor al gezegd dat ze geoefend hadden met 'de lampen' en 'gespeeld', want dat was het toch vooral voor haar: de glijbaan afglijden, op het hobbelpaard wippen, beetje rondlopen op het podium, verbaasd kijken naar een huilend maatjie (spreek uit 'moaikie': vriendje), terwijl vier andere kleuters op de voorgrond met de juf een dansje deden.
Om zes uur begon de show, om acht uur werd het hele spektakel afgerond met een gezamenlijk lied op het podium en we kregen dus een dolgedraaid en hondsmoe meisje mee naar huis. We hadden ze wel 's middags al van school afgehaald om haar 'n ruskansie te gee voor die konsert en daar had ze dankbaar gebruik van gemaakt, maar de adrenaline en lichte sterallures maakten het toch nog een heel karwei om haar rond tien uur in bed te krijgen.
't Was een mix van dansjes en toneeltjes op de tonen van Grease, I'm a Train, Great Balls of Fire en ... Goggatjie oefen saam, het liedje van Thelma's klas. Echt extravagant kon je haar scène dus niet noemen, want ze moesten een uitstapje naar een rusthuis ('ouetehuis', spreek uit 'ouwe-tehuis') en de jaarlijkse grootouderdag in de verf zetten, door verkleed als opa's en oma's spelletjes uit die laatsten hun kindertijd na te doen. Dubbele bodems en metatheater, dat wel!
Morgen zet ik een selectie foto's op de blog van de ruim driehonderd peuters, kleuters en eersteleerjaarderkes die aan de show meewerkten, vandaag enkel een filmpje met Thelma in een glansrol. Ah ja, zo hoort dat. En 't is ook een beetje overdreven hoor, die glansrol. Ze was een uitstekende figurant, op een hobbelpaard, laat ik het zo stellen. En jammer dat ik geen professionele cameravrouw ben, want anders had ik iets meer oog gehad voor het geheel ...
Thelma had er geen benul van dat er zevenhonderd mensen in de zaal zaten, en had twee dagen ervoor al gezegd dat ze geoefend hadden met 'de lampen' en 'gespeeld', want dat was het toch vooral voor haar: de glijbaan afglijden, op het hobbelpaard wippen, beetje rondlopen op het podium, verbaasd kijken naar een huilend maatjie (spreek uit 'moaikie': vriendje), terwijl vier andere kleuters op de voorgrond met de juf een dansje deden.
Om zes uur begon de show, om acht uur werd het hele spektakel afgerond met een gezamenlijk lied op het podium en we kregen dus een dolgedraaid en hondsmoe meisje mee naar huis. We hadden ze wel 's middags al van school afgehaald om haar 'n ruskansie te gee voor die konsert en daar had ze dankbaar gebruik van gemaakt, maar de adrenaline en lichte sterallures maakten het toch nog een heel karwei om haar rond tien uur in bed te krijgen.
zondag 14 oktober 2012
Smile
Als ik iets ga proberen mee te nemen uit Zuid-Afrika, behalve de hernieuwde liefde voor literatuur en de opgelaaide passie voor historisch onderzoek, is het de welgemeende smile die je hier overal krijgt. En hoezeer het ook een cliché mag zijn, de lach die ik 's middags krijg van de zwarte dienster met haar gouden tanden is allesbehalve een cliché. Het is elke keer opnieuw een nieuwsgierig-ontwapenende glimlach die mij nieuwsgierig-vragend doet teruglachen.
En mij aan het denken zet, ongelovige Belg als ik ben ... Is het zo welgemeend als het er elke keer uitziet? Hoeft ze daar helemaal geen moeite voor te doen? Heeft ze ooit een mindere dag? Does she fancy me? Zal het ooit voorbijgaan als ik de kaart wat beter leer kennen? Als ik nog wat vaker kom en niet meer denk dat soda ook gewoon spuitwater kan zijn zonder Coca-Cola- of Spritesiroop, en Ice-Tea gewoon bubbels bevat zonder het lemon- of peach-dilemma?
Mijn huisgenoot Niels was het ook al opgevallen, dus het is niet iets wat ze alleen voor mij etaleert. Maar het is zo aanstekelijk dat ik er iets van hoop te bewaren. Wij Belgen, die onzekerheid vaak maskeren met arrogantie, die onhandigheid verbergen door onopgemerkt (not) de andere kant uit te kijken, kunnen daar best nog wat van leren. Wij, die 'lachen' soms als een teken van domheid zien, zouden weleens gebaat kunnen zijn bij wat meer gezichtsgymnastiek. En ik pleit schuldig.
Ook de smile van David, onze tuinman, die ik net niet liet oversteken toen ik donderdag met de auto op weg was naar de universiteit (omdat dat hier de gewoonte niet is en op een T-punt alleen maar iemand 'in je gat' zou doen rijden), doe je onrecht aan door het een cliché te noemen. Ik leek wel een oud lief van hem dat hij altijd graag is blijven zien, of zijn moeder, die hij na maanden ontbering terugzag. En ik stak alleen mijn hand naar hem op terwijl ik de straat inreed.
En vandaag, toen we een pint gingen drinken op een terras dat alleen bij ingewijden bekend is, waar toeristen nooit een voet zouden zetten, omdat het in een oase annex tuincentrum ligt waar tijdelijke bezoekers niets te zoeken hebben, en de dienster naar de juiste Engelse woorden zocht en vroeg of ze mocht weten welke taal we met Thelma spraken, was het weer van dat. Een wit meisje deze keer, maar met een glimlach die even ontwapenend als zelfverzekerd was.
Akkoord, het is niet altijd zo: bij de douane in Johannesburg lijken ze er een sport van te maken om je zo emotieloos en kil mogelijk aan te kijken, bij de politie duurde het ook een hele tijd voor het ijs gebroken was, en de kranten en literatuur die ik hier lees, geven allerminst een fraai beeld van de Zuid-Afrikaanse Jan en alleman, maar in de dagelijkse omgang is het een hemelsbreed verschil met wat wij in België kennen en gewoon zijn.
En het blijft niet beperkt tot diensters en tuinmannen: donderdag had ik een even hartelijk als motiverend gesprek met de onderzoeksdirecteur, en vrijdagmiddag kwam ik terug van mijn lunch en botste ik in de gang op de directeur van het talencentrum. Hij was net bij me komen aankloppen om te vragen of alles naar mijn zin was, en of ik en mijn gezin gelukkig zijn in Potchefstroom. Ja dus.
En mij aan het denken zet, ongelovige Belg als ik ben ... Is het zo welgemeend als het er elke keer uitziet? Hoeft ze daar helemaal geen moeite voor te doen? Heeft ze ooit een mindere dag? Does she fancy me? Zal het ooit voorbijgaan als ik de kaart wat beter leer kennen? Als ik nog wat vaker kom en niet meer denk dat soda ook gewoon spuitwater kan zijn zonder Coca-Cola- of Spritesiroop, en Ice-Tea gewoon bubbels bevat zonder het lemon- of peach-dilemma?
Mijn huisgenoot Niels was het ook al opgevallen, dus het is niet iets wat ze alleen voor mij etaleert. Maar het is zo aanstekelijk dat ik er iets van hoop te bewaren. Wij Belgen, die onzekerheid vaak maskeren met arrogantie, die onhandigheid verbergen door onopgemerkt (not) de andere kant uit te kijken, kunnen daar best nog wat van leren. Wij, die 'lachen' soms als een teken van domheid zien, zouden weleens gebaat kunnen zijn bij wat meer gezichtsgymnastiek. En ik pleit schuldig.
Ook de smile van David, onze tuinman, die ik net niet liet oversteken toen ik donderdag met de auto op weg was naar de universiteit (omdat dat hier de gewoonte niet is en op een T-punt alleen maar iemand 'in je gat' zou doen rijden), doe je onrecht aan door het een cliché te noemen. Ik leek wel een oud lief van hem dat hij altijd graag is blijven zien, of zijn moeder, die hij na maanden ontbering terugzag. En ik stak alleen mijn hand naar hem op terwijl ik de straat inreed.
En vandaag, toen we een pint gingen drinken op een terras dat alleen bij ingewijden bekend is, waar toeristen nooit een voet zouden zetten, omdat het in een oase annex tuincentrum ligt waar tijdelijke bezoekers niets te zoeken hebben, en de dienster naar de juiste Engelse woorden zocht en vroeg of ze mocht weten welke taal we met Thelma spraken, was het weer van dat. Een wit meisje deze keer, maar met een glimlach die even ontwapenend als zelfverzekerd was.
Akkoord, het is niet altijd zo: bij de douane in Johannesburg lijken ze er een sport van te maken om je zo emotieloos en kil mogelijk aan te kijken, bij de politie duurde het ook een hele tijd voor het ijs gebroken was, en de kranten en literatuur die ik hier lees, geven allerminst een fraai beeld van de Zuid-Afrikaanse Jan en alleman, maar in de dagelijkse omgang is het een hemelsbreed verschil met wat wij in België kennen en gewoon zijn.
En het blijft niet beperkt tot diensters en tuinmannen: donderdag had ik een even hartelijk als motiverend gesprek met de onderzoeksdirecteur, en vrijdagmiddag kwam ik terug van mijn lunch en botste ik in de gang op de directeur van het talencentrum. Hij was net bij me komen aankloppen om te vragen of alles naar mijn zin was, en of ik en mijn gezin gelukkig zijn in Potchefstroom. Ja dus.
donderdag 11 oktober 2012
Onveiligheid in Zuid-Afrika
Onlangs nam ik 'n lifter mee, 'n zwarte jongeman die zwijgend naast me
kwam zitten. We reden 'n kilometer of tien, en toen we bijna in de stad
waren, zag ik zijn hand stilletjes in zijn broekzak glijden. Even
flitste het door mijn hoofd: 'n mes? Een revolver?
Hij heeft zitten twijfelen, en nu we bijna aangekomen zijn, moet hij zijn kans wagen ... Ik bedenk hoe ik moet reageren. Keihard op de rem gaan staan, of nee, gas geven en beginnen te zwalpen, en roepen dat-ie mee de gracht in gaat, met auto en al. Of nee, ik sla hem met mijn linkerhand keihard op zijn neus, doe 'n noodstop en ren uit de auto ...
Zijn hand zit in zijn broekzak, en hij haalt ze er nu stilletjes uit. Ik zie het briefje van 100 Rand (10 euro) tussen zijn vingers, en hij zegt aarzelend: 'I only have a hundred. Can you change?' Hij wil me betalen voor de lift. Ik voel me betrapt op mijn achterdocht. Belachelijk. Ik zeg hem dat hij niet hoeft te betalen, dat ik toch met de auto op weg was, waarop hij verrast reageert.
Omgekeerde wereld, de armen betalen de rijken. Hoewel, omgekeerd, is het niet altijd zo, jammer genoeg? Met 'n welgemeende 'God bless you' en 'n brede glimlach neemt hij afscheid... Onveiligheid? Waarschijnlijk wel, maar met paranoia zal het er niet op verbeteren.
Hij heeft zitten twijfelen, en nu we bijna aangekomen zijn, moet hij zijn kans wagen ... Ik bedenk hoe ik moet reageren. Keihard op de rem gaan staan, of nee, gas geven en beginnen te zwalpen, en roepen dat-ie mee de gracht in gaat, met auto en al. Of nee, ik sla hem met mijn linkerhand keihard op zijn neus, doe 'n noodstop en ren uit de auto ...
Zijn hand zit in zijn broekzak, en hij haalt ze er nu stilletjes uit. Ik zie het briefje van 100 Rand (10 euro) tussen zijn vingers, en hij zegt aarzelend: 'I only have a hundred. Can you change?' Hij wil me betalen voor de lift. Ik voel me betrapt op mijn achterdocht. Belachelijk. Ik zeg hem dat hij niet hoeft te betalen, dat ik toch met de auto op weg was, waarop hij verrast reageert.
Omgekeerde wereld, de armen betalen de rijken. Hoewel, omgekeerd, is het niet altijd zo, jammer genoeg? Met 'n welgemeende 'God bless you' en 'n brede glimlach neemt hij afscheid... Onveiligheid? Waarschijnlijk wel, maar met paranoia zal het er niet op verbeteren.
zondag 7 oktober 2012
Grmbl
Al een geluk dat er zoiets bestaat als The Terrible Two's, ik zou me anders serieus zorgen beginnen te maken. Dat onze opvoeding de mist ingaat, dat we een spoiled brat aan het kweken zijn, die overal de baas speelt en voor alles altijd een nieuwe uitleg klaar heeft, dat we altijd net het verkeerde doen en hoegenaamd niet tegen haar kuren, eisen en koppigheid opgewassen zijn ... Maar ik dwaal: het is de leeftijd! Ze wil helemaal niet stout zijn, tegenspreken of saboteren, ze heeft het gewoon moeilijk met haar groter wordende wereld ...
Ik dacht vroeger dat ik geen opvoedingsboekjes nodig zou hebben, dat het met liefde en duidelijkheid, zoals Adriaenssens zegt, en onze intuïtie wel zou werken, maar we krabben ons hier de laatste tijd soms echt in het haar. Om daarna weer het internet te consulteren op zoek naar de gouden tip, te lezen dat het steeds weer om rustig en consequent reageren draait, terwijl we maar al te goed beseffen dat elk kind en elke situatie anders is, en we het verder met onze pogingen tot consequentie zullen moeten rooien ... Zelfs mijn vier jaar ervaring bij de zes- en zevenjarigen in de jeugdbeweging, en alles wat ik opgepikt heb van mijn vader die jarenlang therapie aan kinderen heeft gegeven: het mag allemaal niet baten!
Vrijdag was Thelma uitgeslapen, poeslief, grappig, constructief, ontwapenend, maar gisteren en vandaag haalde ze bij momenten het bloed van onder onze nagels. Akkoord, gisteren was ze moe en dus hyper, waardoor ik wel een beetje coulanter ben en zie waar het gedrag vandaan komt, maar soms is ze zo onredelijk dat het echt niet meer mooi is. En dan zijn er theoretisch de volgende opties: terechtwijzen, negeren, afleiden, redeneren, pedagogisch kwaad worden, écht je geduld verliezen of al je geloof in je opvoedingscapaciteiten in rook zien opgaan ...
In zo'n noodgeval is het een kwestie van de juiste optie à la minute te selecteren, eventueel met trial and error, maar liever niet natuurlijk, desgewenst na kort overleg met je wederhelft (op fluistertoon of in een vreemde taal), tot je kordaat het heft in handen neemt om achteraf het resultaat van je actie te evalueren. En we hebben nog veel te evalueren! Want hoewel we weten dat de eerste drie opties de beste zijn, met optie vier erbij als ze weer gekalmeerd is, zie ik mijn geduld soms ook slinken en kan ik mijn kwaadheid niet altijd naar wens kanaliseren. 'Jij moet niet altijd alles zelf kiezen!', hoor ik mezelf kwaad zeggen, waarop Thelma simpelweg antwoordt: 'Wel kiezen!'. En wat doe je dan?
Ook al besef ik dat ze van onze kwaadheid dingen opsteekt, dat ze van onze kordate bevelen de essentie overneemt, en bij een volgende driftbui ook een vermanend vingertje opsteekt, me kwaad aankijkt, zegt dat het stout is wat ik doe, en dat ik weg moet, in de keuken, of streng gebiedt dat mama het moet doen (als papa iets wil doen), of papa het moet doen (als mama iets wil doen), of semi-volwassen stelt dat je haar gewoon efkes gerust moet laten, het lukt me niet altijd mijn gebruikelijke stoïcisme te bewaren ... Of mijn lach in te houden, dat soms ook.
Zaterdag waren we 's ochtends rond half tien naar een wildpark in Klerksdorp vertrokken, en had ze na onze rondrit van twee uur in een redelijk warme auto, waarbij ze de dieren niet allemaal even indrukwekkend vond, op de terugweg maar een uurtje geslapen, wat duidelijk te weinig was en de latere crises van die dag kon verklaren. We hadden 's namiddags ook gezwommen, waardoor ze hongeriger was dan normaal, en dat waren we uit het oog verloren tot ze als een wild dier de nootjes aanviel en wij er prompt een paar boterhammen achteraan gooiden. Maar vrijdag had ze lekker bijgeslapen, zaterdagochtend was ze niet extreem vroeg wakker, had ze stevig ontbeten, en keek ze uit naar de giraffen, de zebra's en de neushoorn die we in het park zouden zien ...
En toch zette ze het in dat vredevolle Zuid-Afrikaanse landschap op een brullen toen ze de drinkbus met de veel te grote teut na een paar volle teugen terug moest geven. Ze wou die drinkbus, en enkel en alleen die drinkbus, smeet haar eigen drinkbus weg, en vond mijn ingreep om mijn rechtmatige bezit om gegronde redenen (de reële kans op een nat kind in een autostoel en mijn overtuiging niet telkens al haar wensen in te willigen) terug te krijgen het grootste onrecht ooit. Toen ze hem na haar dutje nog eens kreeg en ik vooraf gezegd had dat ze hem daarna weer terug moest geven, ging ze wel helemaal akkoord. (Onthouden!)
En hoezeer we ook consequent proberen te zijn, het lukt niet altijd. Gisteren in de auto wel, omdat we door een godverlaten wildpark reden en alleen onze trommelvliezen het te verduren kregen, omdat ze vastzat in haar autostoel en zichzelf niets kon aandoen, en omdat er op het eind een grote antilope tevoorschijn kwam waarmee we haar konden afleiden terwijl we toch voet bij stuk hielden, maar op andere momenten is het soms echt moeilijk.
Als ze schreeuwend wil weglopen op een parking, als er nog medebewoners in ons huis aan het slapen zijn, als er publiek bij betrokken is dat het schijnbaar beter weet, als ze naar bed moet en ik geen zin heb in nog een scène, of als haar wens ons bij nader inzien nog niet zo slecht lijkt. We proberen ons dan niet van ons stuk te laten brengen, maar soms is een klein en instant compromis noodzakelijk, waarna we soms weer aan het twijfelen slaan of van mening verschillen.
En ze weet soms zelf ook niet wat ze wil, en wil gewoon het tegenovergestelde van wat wij willen. Dan wordt haar 'niet' plots een 'wel', haar 'uit' plots een 'in', haar 'nee' een 'ja', en dat kan zo wel even doorgaan, met een huilbui na elke keuzewissel. Probeer dan maar eens consequent te zijn, of haar duidelijk te maken dat het menens is. Je zou alles op voorhand moeten voorspellen, en inplannen, of afspreken, tot het gekkenwerk wordt. Als ze naar school moet, is het duidelijk wat er moet gebeuren, maar in het weekend steekt het niet zo nauw. En toch wil je dat er nog iets gebeurt en liefst niet na eindeloos dralen, of zeuren, of tien scènes, of honderd koerswijzigingen.
We zijn natuurlijk ook met twee, en hoezeer we ook proberen om dezelfde regels te volgen, je verschilt toch van elkaar, je geduld is niet in dezelfde hoeveelheden voorhanden, en veel situaties zijn nieuw en voor diverse interpretaties vatbaar. Je wil haar niet voortdurend haar zin geven, maar toch verdedig je haar recht op eigen keuzes, en kan je het eigenlijk wel begrijpen dat ze graag 's op tafel klimt, wil kiezen waar ze zit, zelf haar melk wil inschenken of cornflakes wil als ze halverwege haar Weet-Bix zit. En soms ben je moe van al dat nee-zeggen. Of denk je dat wat positieve aandacht de boel gaat ontmijnen, en krijgt ze toch een tussenoplossing die wel heel erg lijkt op wat zij wou. Keuzes en keuzestress!
Pas op, door dat hier zo op te sommen, lijkt het wel alsof het hier alle dagen kermis is en er geen land met ons bloedje te bezeilen is, maar het gaat natuurlijk vaker goed dan fout. En af en toe denken we dat het allemaal om zeep is, om dan een hele week nadien weer spontaan de juiste toon te vinden en in hemelse harmonie samen te leven. Maar vijf crises op een dag zijn soms echt te veel van het goeie, en soms heeft ze na een superdag ook weer een baaldag die de voorbije week en alle goeie voornemens helemaal doet vergeten.
Er zijn twee kanten aan haar gedrag die ons soms de muren doen oplopen, en ik verontschuldig mij nu al bij haar oudere zelf voor het openlijk fileren van haar gedrag hier. Een gedrag waarin ik ook wel dingen van mezelf herken, ik geef het toe ... Ik was ook een treuzelkont, ik denk er ook pas aan dat ik naar het toilet moet als we net vertrokken zijn, ik ben evenmin een ochtendmens, ik heb graag dat de dingen gebeuren zoals ik het wil, had ooit last van een paar dwangneuroses, en ik verander ook graag eens van gedacht of outfit op het allerlaatste nippertje.
Thelma doet alles vaak tergend langzaam, zeker als we haar gevraagd hebben om te komen, om haar kleren aan te doen, ingesmeerd te worden met zonnecrème, of in haar autostoel te kruipen. Dan ziet ze daar nog een boekje dat ze eerst absoluut in de kast wil leggen, en daar nog een beker die dringend op de rand van het bad moet staan, en daar een speelgoedje dat ze eerst nog eens goed moet onderzoeken, en daar een valiesje dat ze zonder tegenspraak open en dicht moet maken om er iets in te stoppen wat er eigenlijk niet in past. Procrastineren to the max!
En dan horen wij onszelf commanderen en gebieden en bevelen, maar lijkt dat simpelweg langs haar heen te gaan. Onze 'eerst' is ook bijlange niet zo sterk als haar 'eerst'. Als zij zegt 'eerst dit' dan doet ze dat eerst, en als wij zeggen 'eerst dit' en dan pas dat, soms met een beloning in het verschiet, dan werkt dat langs geen kanten. Dan wil ze eerst die beloning en zullen we dan wel weer zien. Ah ja, je reinste peuterlogica.
Waar wij uiteraard niet aan meedoen, tenzij we echt niet anders kunnen, denken we dan, daar heb je het weer. Afleiden en verwonderen lukken beter, maar je voelt je dan echt soms een slaaf van je kind. En het zou best kunnen dat al die aandacht net averechts werkt, denkt de neuroot in mij ... Maar wat dan? Blij zijn dat er zoiets is als de Terrible Two's, hopen dat het over een jaar weer overgaat, weten dat elke leeftijd zijn typische problemen heeft?
Het tweede soort gedrag is moord en brand schreeuwen als ze haar zin niet krijgt, als het niet de volgorde is die zij in gedachten had, als ik in de auto kom zitten terwijl ze dat niet wil. 'Mama moet weg', schreeuwde ze onlangs toen Bernard en Thelma me ophaalden bij het werk. De hele rit, tot we thuis waren, en daarna nog een poosje, ook al zei ik dat ik dat helemaal niet leuk vond, en zei Bernard dat ze daarmee moest ophouden. Met lange, diepe uithalen van frustratie, hoge schreeuwtonen, veel tranen en dikke snottebellen. Het kind.
Alleen maar omdat ze ten onrechte dacht dat de vrouw die eerst door het toegangspoortje kwam, mama was, maar ze uiteindelijk moest erkennen dat ik pas nadien tevoorschijn kwam. Oh ramp en onheil, dat was falen! En ze kon de situatie niet meer rechttrekken! En ook toen ze mij de volgende dag kwamen ophalen, leek alles peis en vree, tot ik de auto instapte en zij weer maar eens genoegen moest nemen met een situatie waar ze hoegenaamd niet om had gevraagd ... Ze heeft me ondertussen wel beloofd dat ze de volgende keer niet meer boos gaat zijn als ik instap, dus helemaal hopeloos is het nog niet.
En als huilen en schreeuwen niet genoeg indruk maken, begint ze soms ook te slaan of te roepen dat ik stout ben. Vaak nog een beetje schoorvoetend, zodat ik kan zien dat ze grenzen uittest, dat ze kijkt hoever ze kan gaan, wat mijn reactie zal zijn, wat de sanctie zal zijn, maar niettemin doet ze het toch. En hoezeer ik ook probeer om rustig maar kordaat te zijn, soms ook wel eens roep omdat het me echt tot daar zit ('mama is 't beu?', vraagt ze dan), haar af en toe straf omdat ik weet dat het louterend werkt, sommige zaken krijg ik haar gewoon niet diets gemaakt zoals het hoort.
Ik voel me soms echt gefrustreerd of falen in mijn opvoeding. Thelma is bijwijlen niet tot rede te brengen, en luistert gewoon niet naar wat we vragen. Ik heb hoegenaamd geen zin om haar te chanteren, te bedreigen, te straffen, en als ik daar al zin in zou hebben, dan werkt het vaak niet eens. Een time-out van een minuut in haar kamer werkt wel, en is het toppunt van negeren, maar dan moet je wel weer door een paar minuten pokkeherrie, een kind dat rood aanloopt en met zichzelf geen blijf weet. Ik ga dan om de minuut binnen om te vragen of ze gaat luisteren, tot ze capituleert. Frustrerend én meelijwekkend.
In de hoek werkt ook soms, als ze net haar tafeltje omver wil stoten, iets kapot wil gooien of ergens tegenaan slaat, en ik net op tijd ben om in te grijpen met een straf. Dan schreeuwt ze het uit, maar vindt ze snel nadien wel haar rust weer, draait ze zich om en zegt ze beduusd dat ze flink gaat zijn. 'Tafeltje omgooien mag niet, hè?' en dan komt ze doen wat ik gevraagd had. En even later hernieuwen we dan onze vriendschap, of begrijpen we elkaar dat constructief samenwerken toch veel fijner is, en nog een paar uur later zie ik haar de scène naspelen met haar knuffels.
Maar vermoeiend dat dat is! Niet alleen voor mij, maar vooral voor haar. Ik herken het ergens wel, zo kwaad of gefrustreerd zijn dat je met jezelf geen blijf weet en iets kapot wil gooien, maar het gaat hier om de dagelijkse dingen als kleren aandoen, mee naar beneden gaan of uit het bad komen. Doen wat wij vragen, kortom. Structuur en regelmaat helpen, maar alleen structuur is ook maar saai. Je wil haar ook eens iets laten zien, een beetje voortmaken door iets over te slaan, dingen doen zoals jij ze had gepland, leren dat het leven niet enkel uit regelmaat bestaat en haar een klein beetje wapenen tegen onvoorziene omstandigheden.
En op kwaaie momenten denk ik soms (niet geheel van ironie ontspeend): 'Je bent je kansen op een broertje of zusje hier gevoelig aan het verkleinen, mijn kind!' Terwijl ik hoop dat ze niet alleen blijft, al was het maar, denk ik dan, om niet aan het cliché van het verwende enig kind te voldoen. Omdat ze dan niet elke keer in het middelpunt van de belangstelling staat, de aandacht leert delen. Maar natuurlijk ook omdat ik hoop dat ze ooit het plezier en de waarde van een broer of zus mag leren kennen.
Omdat ik rationeel én emotioneel ontzettend graag een tweede kindje wil, ook al vindt Bernard het welletjes zo en vindt hij twee ouders met twee kinderen niet de evidentie zelve. En ook al wordt dat duo misschien ooit de echte Terrible Two, die elkaar andere dingen leren dan delen en samen spelen. Zoals bondgenootschappen tegen de wereld vormen en complotten smeden tegen hun ouders ... Of eeuwig en altijd ruziemaken en zo met z'n tweeën het bloed van onder hun ouders' nagels halen.
 |
| Terrible Thelma |
Ik dacht vroeger dat ik geen opvoedingsboekjes nodig zou hebben, dat het met liefde en duidelijkheid, zoals Adriaenssens zegt, en onze intuïtie wel zou werken, maar we krabben ons hier de laatste tijd soms echt in het haar. Om daarna weer het internet te consulteren op zoek naar de gouden tip, te lezen dat het steeds weer om rustig en consequent reageren draait, terwijl we maar al te goed beseffen dat elk kind en elke situatie anders is, en we het verder met onze pogingen tot consequentie zullen moeten rooien ... Zelfs mijn vier jaar ervaring bij de zes- en zevenjarigen in de jeugdbeweging, en alles wat ik opgepikt heb van mijn vader die jarenlang therapie aan kinderen heeft gegeven: het mag allemaal niet baten!
Vrijdag was Thelma uitgeslapen, poeslief, grappig, constructief, ontwapenend, maar gisteren en vandaag haalde ze bij momenten het bloed van onder onze nagels. Akkoord, gisteren was ze moe en dus hyper, waardoor ik wel een beetje coulanter ben en zie waar het gedrag vandaan komt, maar soms is ze zo onredelijk dat het echt niet meer mooi is. En dan zijn er theoretisch de volgende opties: terechtwijzen, negeren, afleiden, redeneren, pedagogisch kwaad worden, écht je geduld verliezen of al je geloof in je opvoedingscapaciteiten in rook zien opgaan ...
In zo'n noodgeval is het een kwestie van de juiste optie à la minute te selecteren, eventueel met trial and error, maar liever niet natuurlijk, desgewenst na kort overleg met je wederhelft (op fluistertoon of in een vreemde taal), tot je kordaat het heft in handen neemt om achteraf het resultaat van je actie te evalueren. En we hebben nog veel te evalueren! Want hoewel we weten dat de eerste drie opties de beste zijn, met optie vier erbij als ze weer gekalmeerd is, zie ik mijn geduld soms ook slinken en kan ik mijn kwaadheid niet altijd naar wens kanaliseren. 'Jij moet niet altijd alles zelf kiezen!', hoor ik mezelf kwaad zeggen, waarop Thelma simpelweg antwoordt: 'Wel kiezen!'. En wat doe je dan?
Ook al besef ik dat ze van onze kwaadheid dingen opsteekt, dat ze van onze kordate bevelen de essentie overneemt, en bij een volgende driftbui ook een vermanend vingertje opsteekt, me kwaad aankijkt, zegt dat het stout is wat ik doe, en dat ik weg moet, in de keuken, of streng gebiedt dat mama het moet doen (als papa iets wil doen), of papa het moet doen (als mama iets wil doen), of semi-volwassen stelt dat je haar gewoon efkes gerust moet laten, het lukt me niet altijd mijn gebruikelijke stoïcisme te bewaren ... Of mijn lach in te houden, dat soms ook.
Zaterdag waren we 's ochtends rond half tien naar een wildpark in Klerksdorp vertrokken, en had ze na onze rondrit van twee uur in een redelijk warme auto, waarbij ze de dieren niet allemaal even indrukwekkend vond, op de terugweg maar een uurtje geslapen, wat duidelijk te weinig was en de latere crises van die dag kon verklaren. We hadden 's namiddags ook gezwommen, waardoor ze hongeriger was dan normaal, en dat waren we uit het oog verloren tot ze als een wild dier de nootjes aanviel en wij er prompt een paar boterhammen achteraan gooiden. Maar vrijdag had ze lekker bijgeslapen, zaterdagochtend was ze niet extreem vroeg wakker, had ze stevig ontbeten, en keek ze uit naar de giraffen, de zebra's en de neushoorn die we in het park zouden zien ...
En toch zette ze het in dat vredevolle Zuid-Afrikaanse landschap op een brullen toen ze de drinkbus met de veel te grote teut na een paar volle teugen terug moest geven. Ze wou die drinkbus, en enkel en alleen die drinkbus, smeet haar eigen drinkbus weg, en vond mijn ingreep om mijn rechtmatige bezit om gegronde redenen (de reële kans op een nat kind in een autostoel en mijn overtuiging niet telkens al haar wensen in te willigen) terug te krijgen het grootste onrecht ooit. Toen ze hem na haar dutje nog eens kreeg en ik vooraf gezegd had dat ze hem daarna weer terug moest geven, ging ze wel helemaal akkoord. (Onthouden!)
En hoezeer we ook consequent proberen te zijn, het lukt niet altijd. Gisteren in de auto wel, omdat we door een godverlaten wildpark reden en alleen onze trommelvliezen het te verduren kregen, omdat ze vastzat in haar autostoel en zichzelf niets kon aandoen, en omdat er op het eind een grote antilope tevoorschijn kwam waarmee we haar konden afleiden terwijl we toch voet bij stuk hielden, maar op andere momenten is het soms echt moeilijk.
Als ze schreeuwend wil weglopen op een parking, als er nog medebewoners in ons huis aan het slapen zijn, als er publiek bij betrokken is dat het schijnbaar beter weet, als ze naar bed moet en ik geen zin heb in nog een scène, of als haar wens ons bij nader inzien nog niet zo slecht lijkt. We proberen ons dan niet van ons stuk te laten brengen, maar soms is een klein en instant compromis noodzakelijk, waarna we soms weer aan het twijfelen slaan of van mening verschillen.
En ze weet soms zelf ook niet wat ze wil, en wil gewoon het tegenovergestelde van wat wij willen. Dan wordt haar 'niet' plots een 'wel', haar 'uit' plots een 'in', haar 'nee' een 'ja', en dat kan zo wel even doorgaan, met een huilbui na elke keuzewissel. Probeer dan maar eens consequent te zijn, of haar duidelijk te maken dat het menens is. Je zou alles op voorhand moeten voorspellen, en inplannen, of afspreken, tot het gekkenwerk wordt. Als ze naar school moet, is het duidelijk wat er moet gebeuren, maar in het weekend steekt het niet zo nauw. En toch wil je dat er nog iets gebeurt en liefst niet na eindeloos dralen, of zeuren, of tien scènes, of honderd koerswijzigingen.
We zijn natuurlijk ook met twee, en hoezeer we ook proberen om dezelfde regels te volgen, je verschilt toch van elkaar, je geduld is niet in dezelfde hoeveelheden voorhanden, en veel situaties zijn nieuw en voor diverse interpretaties vatbaar. Je wil haar niet voortdurend haar zin geven, maar toch verdedig je haar recht op eigen keuzes, en kan je het eigenlijk wel begrijpen dat ze graag 's op tafel klimt, wil kiezen waar ze zit, zelf haar melk wil inschenken of cornflakes wil als ze halverwege haar Weet-Bix zit. En soms ben je moe van al dat nee-zeggen. Of denk je dat wat positieve aandacht de boel gaat ontmijnen, en krijgt ze toch een tussenoplossing die wel heel erg lijkt op wat zij wou. Keuzes en keuzestress!
Pas op, door dat hier zo op te sommen, lijkt het wel alsof het hier alle dagen kermis is en er geen land met ons bloedje te bezeilen is, maar het gaat natuurlijk vaker goed dan fout. En af en toe denken we dat het allemaal om zeep is, om dan een hele week nadien weer spontaan de juiste toon te vinden en in hemelse harmonie samen te leven. Maar vijf crises op een dag zijn soms echt te veel van het goeie, en soms heeft ze na een superdag ook weer een baaldag die de voorbije week en alle goeie voornemens helemaal doet vergeten.
Er zijn twee kanten aan haar gedrag die ons soms de muren doen oplopen, en ik verontschuldig mij nu al bij haar oudere zelf voor het openlijk fileren van haar gedrag hier. Een gedrag waarin ik ook wel dingen van mezelf herken, ik geef het toe ... Ik was ook een treuzelkont, ik denk er ook pas aan dat ik naar het toilet moet als we net vertrokken zijn, ik ben evenmin een ochtendmens, ik heb graag dat de dingen gebeuren zoals ik het wil, had ooit last van een paar dwangneuroses, en ik verander ook graag eens van gedacht of outfit op het allerlaatste nippertje.
Thelma doet alles vaak tergend langzaam, zeker als we haar gevraagd hebben om te komen, om haar kleren aan te doen, ingesmeerd te worden met zonnecrème, of in haar autostoel te kruipen. Dan ziet ze daar nog een boekje dat ze eerst absoluut in de kast wil leggen, en daar nog een beker die dringend op de rand van het bad moet staan, en daar een speelgoedje dat ze eerst nog eens goed moet onderzoeken, en daar een valiesje dat ze zonder tegenspraak open en dicht moet maken om er iets in te stoppen wat er eigenlijk niet in past. Procrastineren to the max!
En dan horen wij onszelf commanderen en gebieden en bevelen, maar lijkt dat simpelweg langs haar heen te gaan. Onze 'eerst' is ook bijlange niet zo sterk als haar 'eerst'. Als zij zegt 'eerst dit' dan doet ze dat eerst, en als wij zeggen 'eerst dit' en dan pas dat, soms met een beloning in het verschiet, dan werkt dat langs geen kanten. Dan wil ze eerst die beloning en zullen we dan wel weer zien. Ah ja, je reinste peuterlogica.
Waar wij uiteraard niet aan meedoen, tenzij we echt niet anders kunnen, denken we dan, daar heb je het weer. Afleiden en verwonderen lukken beter, maar je voelt je dan echt soms een slaaf van je kind. En het zou best kunnen dat al die aandacht net averechts werkt, denkt de neuroot in mij ... Maar wat dan? Blij zijn dat er zoiets is als de Terrible Two's, hopen dat het over een jaar weer overgaat, weten dat elke leeftijd zijn typische problemen heeft?
Het tweede soort gedrag is moord en brand schreeuwen als ze haar zin niet krijgt, als het niet de volgorde is die zij in gedachten had, als ik in de auto kom zitten terwijl ze dat niet wil. 'Mama moet weg', schreeuwde ze onlangs toen Bernard en Thelma me ophaalden bij het werk. De hele rit, tot we thuis waren, en daarna nog een poosje, ook al zei ik dat ik dat helemaal niet leuk vond, en zei Bernard dat ze daarmee moest ophouden. Met lange, diepe uithalen van frustratie, hoge schreeuwtonen, veel tranen en dikke snottebellen. Het kind.
Alleen maar omdat ze ten onrechte dacht dat de vrouw die eerst door het toegangspoortje kwam, mama was, maar ze uiteindelijk moest erkennen dat ik pas nadien tevoorschijn kwam. Oh ramp en onheil, dat was falen! En ze kon de situatie niet meer rechttrekken! En ook toen ze mij de volgende dag kwamen ophalen, leek alles peis en vree, tot ik de auto instapte en zij weer maar eens genoegen moest nemen met een situatie waar ze hoegenaamd niet om had gevraagd ... Ze heeft me ondertussen wel beloofd dat ze de volgende keer niet meer boos gaat zijn als ik instap, dus helemaal hopeloos is het nog niet.
En als huilen en schreeuwen niet genoeg indruk maken, begint ze soms ook te slaan of te roepen dat ik stout ben. Vaak nog een beetje schoorvoetend, zodat ik kan zien dat ze grenzen uittest, dat ze kijkt hoever ze kan gaan, wat mijn reactie zal zijn, wat de sanctie zal zijn, maar niettemin doet ze het toch. En hoezeer ik ook probeer om rustig maar kordaat te zijn, soms ook wel eens roep omdat het me echt tot daar zit ('mama is 't beu?', vraagt ze dan), haar af en toe straf omdat ik weet dat het louterend werkt, sommige zaken krijg ik haar gewoon niet diets gemaakt zoals het hoort.
Ik voel me soms echt gefrustreerd of falen in mijn opvoeding. Thelma is bijwijlen niet tot rede te brengen, en luistert gewoon niet naar wat we vragen. Ik heb hoegenaamd geen zin om haar te chanteren, te bedreigen, te straffen, en als ik daar al zin in zou hebben, dan werkt het vaak niet eens. Een time-out van een minuut in haar kamer werkt wel, en is het toppunt van negeren, maar dan moet je wel weer door een paar minuten pokkeherrie, een kind dat rood aanloopt en met zichzelf geen blijf weet. Ik ga dan om de minuut binnen om te vragen of ze gaat luisteren, tot ze capituleert. Frustrerend én meelijwekkend.
In de hoek werkt ook soms, als ze net haar tafeltje omver wil stoten, iets kapot wil gooien of ergens tegenaan slaat, en ik net op tijd ben om in te grijpen met een straf. Dan schreeuwt ze het uit, maar vindt ze snel nadien wel haar rust weer, draait ze zich om en zegt ze beduusd dat ze flink gaat zijn. 'Tafeltje omgooien mag niet, hè?' en dan komt ze doen wat ik gevraagd had. En even later hernieuwen we dan onze vriendschap, of begrijpen we elkaar dat constructief samenwerken toch veel fijner is, en nog een paar uur later zie ik haar de scène naspelen met haar knuffels.
Maar vermoeiend dat dat is! Niet alleen voor mij, maar vooral voor haar. Ik herken het ergens wel, zo kwaad of gefrustreerd zijn dat je met jezelf geen blijf weet en iets kapot wil gooien, maar het gaat hier om de dagelijkse dingen als kleren aandoen, mee naar beneden gaan of uit het bad komen. Doen wat wij vragen, kortom. Structuur en regelmaat helpen, maar alleen structuur is ook maar saai. Je wil haar ook eens iets laten zien, een beetje voortmaken door iets over te slaan, dingen doen zoals jij ze had gepland, leren dat het leven niet enkel uit regelmaat bestaat en haar een klein beetje wapenen tegen onvoorziene omstandigheden.
En op kwaaie momenten denk ik soms (niet geheel van ironie ontspeend): 'Je bent je kansen op een broertje of zusje hier gevoelig aan het verkleinen, mijn kind!' Terwijl ik hoop dat ze niet alleen blijft, al was het maar, denk ik dan, om niet aan het cliché van het verwende enig kind te voldoen. Omdat ze dan niet elke keer in het middelpunt van de belangstelling staat, de aandacht leert delen. Maar natuurlijk ook omdat ik hoop dat ze ooit het plezier en de waarde van een broer of zus mag leren kennen.
Omdat ik rationeel én emotioneel ontzettend graag een tweede kindje wil, ook al vindt Bernard het welletjes zo en vindt hij twee ouders met twee kinderen niet de evidentie zelve. En ook al wordt dat duo misschien ooit de echte Terrible Two, die elkaar andere dingen leren dan delen en samen spelen. Zoals bondgenootschappen tegen de wereld vormen en complotten smeden tegen hun ouders ... Of eeuwig en altijd ruziemaken en zo met z'n tweeën het bloed van onder hun ouders' nagels halen.
Abonneren op:
Posts (Atom)